ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ
ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਕੋਲ ਜੰਮਿਆ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਵੰਡ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ, ਉਸ ਪਾਗਲਪਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਿੱਖਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ।
ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ 1912 ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣੇ ਨੇੜੇ ਸਮਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ। 1948 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪਟਕਥਾਵਾਂ ਲਿਖੀਆਂ।
ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਸ ਦੇ ਪਾਗਲਪਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਿੱਖਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹਨ। ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪਾਗਲਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕੈਦੀ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਵਟਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਠੰਢਾ ਗੋਸ਼ਤ, ਖੋਲ੍ਹ ਦੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦਾ ਇੰਨਾ ਨੰਗਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਉੱਤੇ ਛੇ ਵਾਰ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਦਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚੱਲਿਆ।
ਉਹ ਬਹੁਤ ਪੀਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ 1955 ਵਿੱਚ ਬਤਾਲੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਤਬਾ ਆਪ ਲਿਖਿਆ, ਪੁੱਛਦਿਆਂ ਕਿ ਵੱਡਾ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਉਹ ਹੈ ਜਾਂ ਰੱਬ।