ਸੱਭਿਆਚਾਰ
ਪੰਜਾਬ ਬਹਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਾਣੀ ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਰਤੀਬੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਚਰਖੇ ਅਤੇ ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ; ਇਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਅੱਜ ਵੀ ਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਿੱਸੇ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦਾ, ਢਾਡੀ ਦੀ ਵਾਰ ਅਤੇ ਢੋਲ ਦਾ, ਪਹਾੜੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਲੋਹੜੀ ਦੀ ਧੂਣੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਹੈ।
ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ
ਦਮਾ ਦਮ ਮਸਤ ਕਲੰਦਰ
ਮੇਲਾ ਚਿਰਾਗ਼ਾਂ
ਭੰਗੜਾ
ਗੁਰਮਤਿ ਸੰਗੀਤ: ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ
ਅੱਜ ਆਖਾਂ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ
ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਨਅਤ
ਕਬੱਡੀ
ਉਹ ਲੰਮੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾਵਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿਆਹਾਂ, ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਕਬਰਾਂ ਉੱਤੇ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਆਸ਼ਕ, ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।
ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਫ਼ੀ ਤੋਂ ਅਜੋਕੇ ਗੀਤ ਤੱਕ: ਉਹ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਬਿਰਹਾ, ਬਗ਼ਾਵਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਬੋਲੀ ਬਣਾਇਆ।
ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ, ਢਾਡੀ ਦੀ ਜੰਗੀ ਵਾਰ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਫ਼ੀ।
ਰੇਡੀਓ, ਅਖਾੜੇ ਦੀ ਸਟੇਜ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅਤੇ ਦਰਗਾਹ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ।
ਉਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਤਰ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਛਾਪੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਮਰਦਾਨੇ ਦੀ ਰਬਾਬ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਿੜ ਦੇ ਢੋਲ ਤੱਕ।
ਵਾਢੀਆਂ ਉੱਤੇ ਭੰਗੜਾ, ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਗਿੱਧਾ, ਬਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਝੂਮਰ ਅਤੇ ਗਤਕੇ ਦਾ ਪਿੜ।
ਸਾਲ ਲੋਹੜੀ ਦੀਆਂ ਧੂਣੀਆਂ, ਵਿਸਾਖੀ ਦੀਆਂ ਵਾਢੀਆਂ, ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਦੀਆਂ ਨਕਲੀ ਲੜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਲੰਗਰ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੀ ਰੋਟੀ, ਸਿਆਲ ਦਾ ਸਾਗ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ।
ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਟੂਡੀਓ, ਬੰਬਈ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਦੋਹਾਂ ਪੰਜਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਅਤੇ ਨਕਲੀਆਂ ਤੋਂ ਅਜੋਕਾ ਤੱਕ ਦੀ ਸਟੇਜ।
ਕਬੱਡੀ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਹਾਕੀ: ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਓਲੰਪਿਕ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ।
ਪੰਜਾਬੀ ਕੀ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ, ਕਿਹੜੇ ਅਖਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿਊਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਦੇ ਸਨ।
ਬਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਾਂ, ਚਰਖਾ, ਨਜ਼ਰ: ਉਹ ਬਿੰਬ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵਗਦੇ ਹਨ।
Painting, sculpture, coins, manuscripts, arms and buildings: now in their own section
ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਤਵਾਰੀਖ਼ਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ
ਨਾਨੀ ਦੀ ਨੁੱਕਰ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖ਼ੇ ਅਤੇ ਖਾਣੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ
ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ
ਦਾਦੀਆਂ-ਨਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸਿਆਲ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਰਜਾਈ ਹੇਠ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ: ਚਲਾਕ ਗਿੱਦੜ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਜੋ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੇਖ਼ ਚਿੱਲੀ ਦੇ ਮੂਰਖ ਸੁਪਨੇ; ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਦੀਆਂ ਸਾਹਸੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਦੇ ਦੁੱਖ; ਅਤੇ ਪੁੱਠੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ ਚੁੜੇਲ ਦੀਆਂ ਭੂਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜੋ ਖੂਹ ਅਤੇ ਚੌਰਾਹੇ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦੀ ਹੈ।
ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖ਼ੇ
ਹਲਦੀ ਵਾਲਾ ਦੁੱਧ ਹਰ ਖੰਘ, ਕੱਟ ਅਤੇ ਸੱਟ ਲਈ; ਤਾਕਤ ਲਈ ਦੇਸੀ ਘਿਓ; ਢਿੱਡ ਪੀੜ ਲਈ ਅਜਵਾਇਣ; ਦਰਦ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੀ ਤੱਤੀ ਇੱਟ। ਨਵੀਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲੀ ਦਿਨ ਪੰਜੀਰੀ ਖੁਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਣਕ ਦੇ ਆਟੇ, ਘਿਓ, ਮੇਵਿਆਂ ਅਤੇ ਗੂੰਦ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਮਿਸ਼ਰਣ।
ਗਰਮ ਅਤੇ ਠੰਢੀਆਂ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ
ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਤਾਸੀਰ ਨਾਲ 'ਗਰਮ' ਜਾਂ 'ਠੰਢੀਆਂ' ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਗੁੜ, ਆਂਡੇ, ਮੀਟ, ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ ਅਤੇ ਪਿੰਨੀਆਂ ਸਿਆਲ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਲੱਸੀ, ਸੱਤੂ, ਖੀਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਬਤ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੱਛੀ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਨਾ ਪੀਓ, ਜਾਂ ਖ਼ਰਬੂਜ਼ੇ ਤੋਂ ਫ਼ੌਰਨ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੀਓ।