ਚਵਿੰਡਾ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਟੈਂਕ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬਖ਼ਤਰਬੰਦ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਨੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵੱਲ ਭਾਰਤੀ ਧਾਵੇ ਨੂੰ ਚਵਿੰਡੇ ਵਿਖੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲੀ ਬਖ਼ਤਰਬੰਦ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਨੇ ਜੀ. ਟੀ. ਰੋਡ ਕੱਟਣ ਲਈ ਸਿਆਲਕੋਟ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਲੌਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਚਵਿੰਡੇ ਵਿਖੇ ਰੋਕ ਲਈ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਤੱਕ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੈਂਕ ਤਬਾਹ ਹੋਏ।
ਉਸੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ
ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਜੰਗਾਂ
ਦੋ ਸਰਹੱਦੀ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਚੌਕੀ। ਇਸ ਦੇ 21 ਰਾਖਿਆਂ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਣੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਘੰਟਿਆਂਬੱਧੀ ਲੜੇ। ਸਿਗਨਲਮੈਨ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਆਖ਼ਰ ਤੱਕ ਹੀਲੀਓਗ੍ਰਾਫ਼ ਰਾਹੀਂ ਲੜਾਈ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਭੇਜਦਾ ਰਿਹਾ।
ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਟੈਂਕ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਖੇਮਕਰਨ ਨੇੜੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਗੰਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜੀ ਗਈ। ਅਬਦੁਲ ਹਮੀਦ ਨੇ ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬਹਾਦਰੀ ਸਨਮਾਨ ਜਿੱਤਿਆ।
ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਇੱਛੋਗਿੱਲ ਨਹਿਰ ਉੱਤੇ ਲੜਾਈ, ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।
ਭਾਰਤੀ ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਟੈਂਕਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਦੇ ਹੱਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਬੀ. ਆਰ. ਬੀ. ਨਹਿਰ ਉੱਤੇ ਬਰਕੀ ਪਿੰਡ ਲੈ ਲਿਆ, ਉਸ ਧੁਰੇ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ਕਦਮੀ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੀ ਪਹੁੰਚ।
1971 ਦੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੱਕਰਗੜ੍ਹ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਬਖ਼ਤਰਬੰਦ ਲੜਾਈ, ਬਸੰਤਰ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਬਾਰੂਦੀ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜੀ ਗਈ।