ਜੌਲੀਆਂ ਦੇ ਚੂਨੇ ਦੇ ਬੁੱਧ
ਟੈਕਸਲਾ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਮੱਠ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਤੂਪਾਂ ਦੁਆਲੇ ਚੂਨੇ ਵਿੱਚ ਘੜੇ ਬੈਠੇ ਬੁੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਹਨ, ਬਹੁਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ।
ਮੁੱਖ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਮਨੌਤੀ ਸਤੂਪ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਬੁੱਧ, ਬੋਧੀਸਤਵਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕੀ ਬੈਠੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਬੁੱਧ ਦੀ ਧੁੰਨੀ ਵਿੱਚ ਛੇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਉਂਗਲ ਪਾ ਕੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰੇ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਿਕਸ਼ੂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ।
ਮੱਠ ਪੰਜਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਾੜਿਆ ਗਿਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਹੂਣਾਂ ਵੱਲੋਂ; ਅੱਗ ਨੇ ਪਲਸਤਰ ਨੂੰ ਪਕਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਚੇ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਜੌਲੀਆਂ ਟੈਕਸਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਮੂਰਤੀਕਲਾ
ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੁੱਖ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਬੁੱਧ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਰ ਪਸਲੀ ਅਤੇ ਨਾੜ ਦਿਸਦੀ ਹੈ: ਗੰਧਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੂਰਤੀ, ਜੋ ਮਰਦਾਨ ਨੇੜੇ ਸੀਕਰੀ ਤੋਂ ਮਿਲੀ।
ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹਾਨਾ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਮੁੱਛਾਂ, ਪੱਗਾਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਗੰਧਾਰ ਦੇ ਕੁਸ਼ਾਣ ਅਮੀਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘੜੀਆਂ।
1985 ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣੇ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਘੋਲ ਵਿਖੇ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਾਣ ਕਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਬੋਧੀ ਸਤੂਪ ਦੇ 117 ਉੱਕਰੇ ਥੰਮ੍ਹ ਅਤੇ ਜੰਗਲੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਜਿਵੇਂ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਦੱਬੇ ਗਏ ਸਨ: ਫੁੱਲਾਂ ਲੱਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠ ਔਰਤਾਂ, ਪ੍ਰੇਮੀ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਚਾਰ।
ਮਰਦਾਨ ਨੇੜੇ ਸੀਕਰੀ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸਤੂਪ, ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਘੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉੱਕਰੇ ਹਨ।
A gilded reliquary found in 1908–09 in the ruins of Kanishka's great stupa at Shah-ji-ki-Dheri outside Peshawar. On its lid the Buddha sits between the gods Brahma and Indra; on its side stands a Kushan king, probably Kanishka himself.
One of Ashoka's inscribed pillars, carved with his edicts in Brahmi. Firuz Shah Tughlaq had it carried from Topra to Delhi in 1356 on a cart said to have had forty-two wheels; its script was finally read by James Prinsep in 1837.