ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਚਪਟੀ ਚਮੜੇ ਦੀ ਜੁੱਤੀ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਤਿੱਲੇ ਨਾਲ ਕੱਢੀ, ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਮੁੜੀ ਨੋਕ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਅੱਡੀ ਵਾਲੀ।
ਜੁੱਤੀਆਂ ਰੰਗੇ ਚਮੜੇ ਤੋਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਤਿੱਲੇ, ਭਾਵ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਧਾਗੇ, ਜਾਂ ਸ਼ੋਖ਼ ਪੱਟ ਨਾਲ ਕੱਢੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ; ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਹਰ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਲਾੜਿਆਂ ਅਤੇ ਲਾੜੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ।
ਹੋਰ ਕੱਪੜਾ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ
ਪੰਜਾਬਣਾਂ ਦਾ 'ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਕੰਮ': ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਤੇ ਕਿਰਮਚੀ ਪੱਟ ਨਾਲ ਜਿਉਮੈਟਰੀ ਵਾਲੀ ਕਢਾਈ, ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਪੁੱਠੇ ਪਾਸਿਓਂ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ। ਬਾਗ਼ ਸਾਰੀ ਚਾਦਰ ਨੂੰ ਢਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
1819 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸ਼ਾਲ-ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਲਾਹੌਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦਰਬਾਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਾਲਾਂ ਪਹਿਨਦਾ ਅਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ; ਕੁਝ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵੀ ਹਨ।
ਪੱਗ, ਜੋ ਹਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਿੱਖ ਲਈ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਢਕਣ ਵਾਸਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਅਕਾਲੀ ਬੁੰਗੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੋਆਬੇ ਦੀ ਪੱਗ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਟਕੇ ਤੱਕ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ।
ਤੋਹਫ਼ੇ ਢਕਣ ਵਾਲੇ ਚੌਰਸ ਕੱਪੜੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੱਢੇ ਹੋਏ।
ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌਦਾਗਰ ਲਈ ਬੁਣਿਆ ਗਲੀਚਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਭਾ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।
ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਨੀਲੇ-ਚਿੱਟੇ ਲਿਸ਼ਕਵੇਂ ਭਾਂਡੇ ਅਤੇ ਟਾਈਲਾਂ, ਉਹ ਹੁਨਰ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਮਕਬਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਅਤੇ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਿਊਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਨਿਓਟ ਦਾ ਉੱਕਰਿਆ ਫ਼ਰਨੀਚਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਜਾਲੀਆਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਰਖਾਣ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੰਗੇ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਟਰੱਕ, ਪੰਛੀਆਂ, ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰਿਆਂ, ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਤੇ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੱਲਦੀਆਂ-ਫਿਰਦੀਆਂ ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ।
ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੀਆਂ ਕਾਰਜਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਫ਼ੁੱਟਬਾਲਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗੇਂਦਾਂ ਸਮੇਤ।
ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ ਦੇ ਠਠੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਤਲ ਅਤੇ ਤਾਂਬੇ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਭਾਂਡੇ, ਥਾਲ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੜਾਹੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; 2014 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੁਨਰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਅਮੂਰਤ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਇਆ।
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਜੜਤ ਕੰਮਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ – ਅੱਜਟਾਹਲੀ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਫ਼ਰਨੀਚਰ, ਸੰਦੂਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਦੰਦ, ਹੱਡੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਬਰੀਕ ਫੁੱਲਦਾਰ ਨਮੂਨੇ ਜੜੇ ਹਨ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ।
ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਊਠ ਦੀ ਖੱਲ ਦੇ ਲੈਂਪਜਿਉਂਦਾ ਹੁਨਰਬਰੀਕ ਛਿੱਲੀ ਊਠ ਦੀ ਖੱਲ ਦੇ ਲੈਂਪ, ਗੁਲਦਾਨ ਅਤੇ ਡੱਬੇ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸਾਂਚੇ ਉੱਤੇ ਘੜ ਕੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਕਾਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸਪਾਟ ਬੁਣੀਆਂ ਸੂਤੀ ਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰਖ਼ਾਨੇ ਸੂਤੀ ਖੇਸ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਖੱਡੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੁਣਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਜ ਵਿੱਚ ਗਿਣ ਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਪਰਾਂਦਾਜਿਉਂਦਾ ਹੁਨਰਕਾਲੇ ਜਾਂ ਰੰਗੀਨ ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਫੁੰਦਿਆਂ ਵਾਲਾ ਗੁੱਤ-ਸਜਾਵਾ, ਜੋ ਔਰਤ ਦੀ ਗੁੱਤ ਵਿੱਚ ਗੁੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮਕੀਲੇ ਫੁੰਮਣਾਂ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਆਹਾਂ, ਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗਿੱਧੇ ਵੇਲੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
The full, deeply pleated salwar named after the princely state of Patiala, now worn all over South Asia.
Patchwork quilts stitched by women of Sindh and the southern Punjab in bold geometric patterns, for dowries, beds and gifts.