ਕੱਪੜਾ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ

ਫੁਲਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬਾਗ਼

ਪੰਜਾਬਣਾਂ ਦਾ 'ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਕੰਮ': ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਤੇ ਕਿਰਮਚੀ ਪੱਟ ਨਾਲ ਜਿਉਮੈਟਰੀ ਵਾਲੀ ਕਢਾਈ, ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਪੁੱਠੇ ਪਾਸਿਓਂ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ। ਬਾਗ਼ ਸਾਰੀ ਚਾਦਰ ਨੂੰ ਢਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਫੁਲਕਾਰੀ, 'ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਕੰਮ', ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਢਾਈ ਹੈ: ਰੇਸ਼ਮੀ ਪੱਟ ਵਿੱਚ ਜਿਓਮੈਟਰੀ ਵਾਲੇ ਨਮੂਨੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੀਲੇ, ਕਿਰਮਚੀ, ਸੰਤਰੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ, ਖੱਦਰ ਦੇ ਮੋਟੇ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਪੁੱਠੇ ਪਾਸਿਓਂ ਰਫ਼ੂ ਦੇ ਤੋਪੇ ਨਾਲ ਕੱਢੇ। ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਕੱਪੜਾ ਢਕਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ਲਈ ਕੱਢਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਕਸਰ ਕੁੜੀ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ; ਦਾਦੀ ਪੋਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਨਮੂਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਣਕ, ਪੰਛੀ, ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ।

ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਹੁਨਰ ਘਟ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਅਜਾਇਬਘਰ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਗੈਲਰੀ

8 ਰਚਨਾਵਾਂ

Embroidery on a shawl from Punjab - flip sideKritzolina · CC BY-SA 4.0

A Phulkari with traditional flower pattern on unworked backgroundChiswick Chap · CC BY-SA 4.0

Embroidery on a shawl from PunjabKritzolina · CC BY-SA 4.0

Embroidery on a shawl from Punjab - front and flip sideKritzolina · CC BY-SA 4.0

ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਤੋਂ; ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਿਹਰੇ ਸਮੇਤ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੁਣੋ।

ਹੋਰ ਕੱਪੜਾ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ

ਸਿੱਖ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸ਼ਾਲਾਂ1819 – 1846

1819 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸ਼ਾਲ-ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਲਾਹੌਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਦਰਬਾਰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਾਲਾਂ ਪਹਿਨਦਾ ਅਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ; ਕੁਝ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਵੀ ਹਨ।

ਦਸਤਾਰ1699 ਤੋਂ

ਪੱਗ, ਜੋ ਹਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਿੱਖ ਲਈ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਢਕਣ ਵਾਸਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਅਕਾਲੀ ਬੁੰਗੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੋਆਬੇ ਦੀ ਪੱਗ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਟਕੇ ਤੱਕ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ।

ਚੰਬੇ ਦੇ ਰੁਮਾਲ18ਵੀਂ – 19ਵੀਂ ਸਦੀ

ਤੋਹਫ਼ੇ ਢਕਣ ਵਾਲੇ ਚੌਰਸ ਕੱਪੜੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੱਢੇ ਹੋਏ।

ਗਰਡਲਰਾਂ ਦਾ ਗਲੀਚਾ1630s

ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌਦਾਗਰ ਲਈ ਬੁਣਿਆ ਗਲੀਚਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਭਾ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।

ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਨੀਲੇ ਭਾਂਡੇ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਟਾਈਲਾਂਜਿਊਂਦੀ ਦਸਤਕਾਰੀ

ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਨੀਲੇ-ਚਿੱਟੇ ਲਿਸ਼ਕਵੇਂ ਭਾਂਡੇ ਅਤੇ ਟਾਈਲਾਂ, ਉਹ ਹੁਨਰ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਮਕਬਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾਇਆ ਅਤੇ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਿਊਂਦਾ ਹੈ।

ਚਿਨਿਓਟ ਦਾ ਲੱਕੜ ਦਾ ਕੰਮਜਿਊਂਦੀ ਦਸਤਕਾਰੀ

ਚਿਨਿਓਟ ਦਾ ਉੱਕਰਿਆ ਫ਼ਰਨੀਚਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਜਾਲੀਆਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਰਖਾਣ ਸਾਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।

ਟਰੱਕ ਕਲਾ20ਵੀਂ ਸਦੀ – ਅੱਜ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੰਗੇ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਟਰੱਕ, ਪੰਛੀਆਂ, ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰਿਆਂ, ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਤੇ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੱਲਦੀਆਂ-ਫਿਰਦੀਆਂ ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ।

ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀਜਿਊਂਦੀ ਦਸਤਕਾਰੀ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਚਪਟੀ ਚਮੜੇ ਦੀ ਜੁੱਤੀ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਤਿੱਲੇ ਨਾਲ ਕੱਢੀ, ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਮੁੜੀ ਨੋਕ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਅੱਡੀ ਵਾਲੀ।

ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਫ਼ੁੱਟਬਾਲ20ਵੀਂ ਸਦੀ – ਅੱਜ

ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੀਆਂ ਕਾਰਜਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਫ਼ੁੱਟਬਾਲਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀਤਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗੇਂਦਾਂ ਸਮੇਤ।

ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪਿੱਤਲਜਿਉਂਦਾ ਹੁਨਰ

ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ ਦੇ ਠਠੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਤਲ ਅਤੇ ਤਾਂਬੇ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਭਾਂਡੇ, ਥਾਲ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੜਾਹੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; 2014 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੁਨਰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਅਮੂਰਤ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਇਆ।

ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦਾ ਜੜਤ ਕੰਮਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ – ਅੱਜ

ਟਾਹਲੀ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਫ਼ਰਨੀਚਰ, ਸੰਦੂਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਦੰਦ, ਹੱਡੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਬਰੀਕ ਫੁੱਲਦਾਰ ਨਮੂਨੇ ਜੜੇ ਹਨ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ।

ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਊਠ ਦੀ ਖੱਲ ਦੇ ਲੈਂਪਜਿਉਂਦਾ ਹੁਨਰ

ਬਰੀਕ ਛਿੱਲੀ ਊਠ ਦੀ ਖੱਲ ਦੇ ਲੈਂਪ, ਗੁਲਦਾਨ ਅਤੇ ਡੱਬੇ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸਾਂਚੇ ਉੱਤੇ ਘੜ ਕੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਕਾਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਦਰੀ ਅਤੇ ਖੇਸਜਿਉਂਦਾ ਹੁਨਰ

ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸਪਾਟ ਬੁਣੀਆਂ ਸੂਤੀ ਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰਖ਼ਾਨੇ ਸੂਤੀ ਖੇਸ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਖੱਡੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੁਣਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦਾਜ ਵਿੱਚ ਗਿਣ ਕੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।

ਪਰਾਂਦਾਜਿਉਂਦਾ ਹੁਨਰ

ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਰੰਗੀਨ ਰੇਸ਼ਮ ਦਾ ਫੁੰਦਿਆਂ ਵਾਲਾ ਗੁੱਤ-ਸਜਾਵਾ, ਜੋ ਔਰਤ ਦੀ ਗੁੱਤ ਵਿੱਚ ਗੁੰਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮਕੀਲੇ ਫੁੰਮਣਾਂ ਨਾਲ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਆਹਾਂ, ਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗਿੱਧੇ ਵੇਲੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।