ਭਾਈ ਬੋਤਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗਰਜਾ ਸਿੰਘ

1739 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਦੋ ਸਿੱਖਾਂ, ਭੜਾਣੇ ਦੇ ਬੋਤਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰੰਘਰੇਟੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਗਰਜਾ ਸਿੰਘ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਨੇੜੇ ਨੂਰਦੀਨ ਦੀ ਸਰਾਂ ਕੋਲ ਜੀ. ਟੀ. ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਚੁੰਗੀ ਨਾਕਾ ਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਰ ਰਾਹੀ ਤੋਂ ਗੱਡੇ ਦਾ ਇੱਕ ਆਨਾ ਅਤੇ ਖੋਤੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੈਸਾ ਚੁੰਗੀ ਲੈਣ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟੈਕਸ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੀ ਚਿੱਠੀ ਵੀ ਲਿਖ ਭੇਜੀ: 'ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਤੰ ਸਿੰਘ ਬੋਤਾ, ਹਾਥ ਹੈ ਸੋਟਾ, ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਖਲੋਤਾ'।

ਜ਼ਕਰੀਆ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਸੌ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਭੇਜੀ। ਦੋਵੇਂ ਸਿੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੜੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਖ਼ਾਲਸਾ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਹਰ ਸਿੱਖ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।