ਸਰ ਛੋਟੂ ਰਾਮ

ਛੋਟੂ ਰਾਮ 1881 ਵਿੱਚ ਰੋਹਤਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗੜ੍ਹੀ ਸਾਂਪਲਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜੱਟ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮੇ, ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣੇ। 1923 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫ਼ਜ਼ਲ-ਏ-ਹੁਸੈਨ ਨਾਲ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਟਾਇਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਆਗੂ ਬਣੇ।

ਮਾਲ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਕਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਭ ਸੁਨਹਿਰੇ ਕਾਨੂੰਨ: ਅਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੇ ਕਰਜ਼ੇ ਰੱਦ ਕੀਤੇ, ਗਹਿਣੇ ਪਈ ਜ਼ਮੀਨ ਮੋੜੀ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਬਦਲੇ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚਣੀ ਬੰਦ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਦੀ ਵੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ।

ਉਹ ਜਨਵਰੀ 1945 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਹਰਿਆਣੇ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪੰਜਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੀਨਬੰਧੂ, ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ, ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।