
ਹਬੀਬ ਜਾਲਿਬ
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਕੋਲ ਜੰਮਿਆ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ, ਫ਼ੌਜੀ ਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਨਜ਼ਮਾਂ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਗਿਆ।
ਹਬੀਬ ਜਾਲਿਬ 1928 ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਨੇੜੇ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰੁਮਾਨੀ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤਿੱਖਾ ਸਿਆਸੀ ਕਵੀ ਬਣਿਆ।
ਜਦੋਂ 1962 ਵਿੱਚ ਅਯੂਬ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਨਵਾਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਥੋਪਿਆ, ਉਸ ਨੇ 'ਦਸਤੂਰ' ਲਿਖੀ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਕਿ ਉਹ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਰੋਸ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਅਯੂਬ, ਭੁੱਟੋ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆ ਤਿੰਨਾਂ ਹੇਠ ਜੇਲ੍ਹ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੀੜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਉਹ 1993 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰੀਬੀ ਵਿੱਚ ਪਰ ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਅਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ।

