ਰੁਹੀਲੇ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਟੱਕਰ, ਜੋ ਬਿਆਸ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਵਸਾਉਣ ਪਿੱਛੇ ਹੋਈ।
ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਿਆਸ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਵਸਾਇਆ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਚੌਧਰੀ, ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਘੇਰੜ, ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਹਾਕਮ ਸਨ।
ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਵਸਨੀਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਹਾਰ ਗਏ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਤਨ ਚੰਦ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜਦਾਰ ਅਬਦੁੱਲਾ ਖ਼ਾਨ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜ ਲੈ ਕੇ ਬਿਆਸ ਉੱਤੇ ਰੁਹੀਲੇ ਆਏ। ਅਗਲੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਫਿਰ ਜਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਅਬਦੁੱਲਾ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਲੜਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਿਵਾਦਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਸਰੋਤ ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਦੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਜਥੇ ਵਜੋਂ ਲੜੇ।
ਉਸੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ
ਮੁਗ਼ਲ ਪੰਜਾਬ, 1526 – 1705
ਬਾਬਰ ਦੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲੇ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨੇ ਕਿਤੇ ਵੱਡੀ ਲੋਧੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਬਾਬਰ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਦੀ ਲੜਾਈਮਈ 1555 · ਮੁਗ਼ਲ ਜਿੱਤ; ਹਮਾਯੂੰ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾਸਤਲੁਜ ਉੱਤੇ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਵਿਖੇ ਪਰਤਦੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਸੂਰੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਸਰਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਜਿੱਤੇ।
ਦਿੱਲੀ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਿੰਦੂ ਜਰਨੈਲ ਹੇਮੂ ਜਿੱਤ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਤੀਰ ਉਸ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਵੱਜਾ; ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਟੁੱਟ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਲਕ ਅਕਬਰ ਦਾ ਤਖ਼ਤ ਬਚ ਗਿਆ।
ਸ਼ਾਹਜਹਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਮੋੜਨ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਮੁਗ਼ਲ ਦਸਤੇ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਲੜੀ ਗਈ ਜੋ ਸਿੱਖ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਨੇ ਸ਼ਾਹੀ ਤਬੇਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਭੇਟਾ ਸਨ।
ਕਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਾਲਾਰ ਰਿਹਾ ਪੈਂਦੇ ਖ਼ਾਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਨੌਜਵਾਨ ਤਿਆਗ ਮੱਲ ਇੰਨਾ ਚੰਗਾ ਲੜੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਰਤਪੁਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੋਈ ਇੱਕ ਝੜਪ।
ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ, ਕੋਈ ਬਾਈ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ। ਸਢੌਰੇ ਦੇ ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਆਪਣੇ ਮੁਰੀਦਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਗੁਆਏ।