کوہنور
'نور دا پہاڑ'، جو 1813 وچ گدیوں لاہے افغان بادشاہ شاہ شجا توں لیا گیا۔ رݨجیت سنگھ ایس نوں بانہ اتے بنھدا سی۔ 1849 دی لاہور سندھی تحت ایہہ مہارانی وکٹوریا نوں سونپیا گیا، چھانٹ کے چھوٹا کیتا گیا، اتے انگریزی تاج دے جواہراں وچ جڑ دتا گیا۔
کوہنور، 'نور دا پہاڑ'، دنیا دے سبھ توں وڈے ہیریاں وچوں اک، مغل بادشاہاں توں نادر شاہ اتے احمد شاہ ابدالی کول گیا۔ 1813 وچ رݨجیت سنگھ نے ایہہ جلاوطن افغان بادشاہ شاہ شجا توں لیا، جس نے لاہور وچ پناہ لئی سی۔
رݨجیت سنگھ ایس نوں آپݨی بانہ اتے بنھدا سی۔ 1849 دی لاہور سندھی ہیٹھ دس سالا دلیپ سنگھ توں ایہہ ملکا وکٹوریا نوں سونپوایا گیا۔
لنڈن وچ ایس نوں مڑ تراشیا گیا، جس نال ایس دا بہتا بھار گھٹ گیا، اتے برطانوی ملکاواں دے تاج وچ جڑیا گیا۔ ایہہ ٹاور آف لنڈن وچ ہے۔ بھارت، پاکستان، افغانستان اتے ایران سبھ نے ایس اتے دعویٰ کیتا ہے۔
ہور لاہور دربار دے خزانے
سنیارے ہافز محمد ملتانی دا بݨایا، کمل دیاں پتیاں والے آدھار اتے اٹھ-پاسڑ تخت۔ 1849 وچ ایہہ ایسٹ انڈیا کنپنی کول چلا گیا اتے ادوں توں لنڈن وچ ہے۔
مغل بادشاہاں دے ناں اکریا اک وڈا لال، جو لاہور دے خزانے وچ سی اتے 1851 وچ مہارانی وکٹوریا نوں بھیجیا گیا۔
رݨجیت سنگھ دی سبھ توں چھوٹی راݨی دے گہݨے، جو انگریزاں نے زبت کیتے اتے جلاوطنی وچ کجھ اوس نوں موڑے؛ 21ویں صدی وچ کجھ ٹکڑے نلامیاں وچ مڑ ساہمݨے آئے۔
پنیاں والی تڑاگی19ویں صدی دا آرنبھلاہور دے توشاخانے دی انی وڈے پنیاں نال جڑی سونے دی پیٹی، ملکا وکٹوریا لئی مڑ گھڑی گئی۔
انگلینڈ لئی جڑاو تلوار1830s225 ہیریاں، 268 لالاں، 381 پنیاں اتے 517 موتیاں نال جڑی تلوار اتے میان، رݨجیت سنگھ دے انگلینڈ نوں توہفے وجوں بݨی۔
گرو گوبند سنگھ دی کلگی17ویں صدی دا انت؛ 1850 وچ گواچیگرو گوبند سنگھ دی دستار دی جڑاو کلگی، جو لاہور دربار نے پوتر نشانی وجوں رکھی اتے 1849 توں بعد گواچ گئی۔
ہاریاں دیاں تلواراں1800 – 1839 وچ اکٹھیاںرݨجیت سنگھ دے ورودھیاں دیاں تلواراں، افغان وزیر فتح خان توں مراٹھا ہولکر تک، اتے اک جو سورمے رستم دی دسی جاندی ہے۔
اوس دیس-نکالے افغان بادشاہ دا تخت جسنے 1813 وچ کوہنور رݨجیت سنگھ نوں سونپیا۔
پیغنبر دیاں نشانیاں1799 – 1849 وچ سانبھیاںپیغنبر محمد دے دسے جاندے وال اتے جتیاں، اتے پراݨی کوفی لکھت وچ قرآن، جو اک سکھ دربار نے ستکار نال سانبھے۔
کشمیری شال، مخمل دے چوگے اتے تلے نال بݨے تنبو، لاہور دربار دی نرم دولت۔
لاہور راج دا آپݨا سنمان، جو اسدے جرنیلاں اتے ودیشی مہماناں نوں دتا جاندا سی۔
اوہ گھوڑا جو رݨجیت سنگھ نوں انا چاہیدا سی کہ اسنے ایس لئی جنگ لڑی، اتے گہݨیاں تے سونے نال سجا کے رکھیا۔
سونے اتے نگاں دی چانݨی جو رݨجیت سنگھ نے گرو گرنتھ صاحب اتے تاݨن لئی بھیٹ کیتی، ہرمندر صاحب دے توشاخانے وچ سانبھی۔
1850 دیاں لاہور نلامیاں1849 – 1850پنجاب اتے قبضے توں بعد انگریزاں نے لاہور راج دا توشہ خانہ کویں ویچیا۔
Paintings, ivories and objects of the Sikh court gathered by Princess Bamba Sutherland, Maharaja Duleep Singh's eldest daughter, who settled in Lahore; after her death in 1957 the collection passed to the government of Pakistan.
Elveden Hall1863 onwardsThe English country house Maharaja Duleep Singh bought in exile and rebuilt with Indian interiors of carved marble. The last Maharaja of the Punjab is buried in the churchyard at Elveden.
Detail of the Koh-i-Noor from a painting of Maharaja Sher Singh, by August SchoefftWikimedia Commons · Ágoston Schoefft ↗
Painting of Maharaja Sher Singh wearing the Koh-i-Noor diamondWikimedia Commons · Ágoston Schoefft ↗