Museum

'نور دا پہاڑ'، جو 1813 وچ گدیوں لاہے افغان بادشاہ شاہ شجا توں لیا گیا۔ رݨجیت سنگھ ایس نوں بانہ اتے بنھدا سی۔ 1849 دی لاہور سندھی تحت ایہہ مہارانی وکٹوریا نوں سونپیا گیا، چھانٹ کے چھوٹا کیتا گیا، اتے انگریزی تاج دے جواہراں وچ جڑ دتا گیا۔

ہرمندر صاحب دیاں اندرلیاں کندھاں رنگے پھلاں، ویلاں اتے جانوراں نال بھریاں ہن، سنہری گچ اتے شیشے دے کم نال: بھائی کیہر سنگھ اتے بھائی گیان سنگھ نکاش ورگے سکھ فنکار گھراݨیاں دا کم۔

سکھاں دا سبھ توں پوتر استھان، امرت دے سروور دے وچکار، اک پل راہیں پہنچیا جاندا، جس دے چار دروازے ہر دشا اتے ہر جات لئی کھلھے ہن۔ ابدالی نے ڈھاہیا اتے مڑ اساریا گیا، پھر رݨجیت سنگھ ویلے ایس اتے سونا چڑھایا اتے سنگ مرمر جڑیا گیا۔

مہاراجے نوں گھوڑے اتے، ہرمندر صاحب وکھے، اتے مسافراں نوں ویچے جاندے چھوٹے چتراں وچ چتریا گیا؛ ایملی ایڈن نے 1838 وچ گورنر-جنرل نال اوس دی ملاکات ویلے اوس دا خاکا بݨایا۔

گرنتھ دی انتم بیڑ، جس وچ گرو تیغ بہادر دی باݨی جوڑی گئی، تلونڈی سابو وکھے بھائی منی سنگھ نے لکھ کے پوری کیتی۔ منیا جاندا ہے کہ مول بیڑ 18ویں صدی وچ گواچ گئی؛ بعد دا ہر اتارا اسے توں ہے۔

مانگٹ دے اک سکھ بھائی بنو ولوں تیار کیتی آد گرنتھ دی اک نکل، جس نوں گرو جی دی بیڑ دی جلد بنھواوݨ لئی لاہور بھیجیا گیا اتے اوس نے راہ وچ ایس دا اتارا کر لیا۔

لاہور وچ گھڑے چاندی دے سکے، جس دا ناں بدل کے مہمودپر رکھیا گیا، جنہاں اتے مسلماناں دا کلما سنسکرت وچ التھا کے لکھیا ہے۔

جدوں 1765 وچ مثلاں نے لاہور لیا تاں اوہناں نے خالصے دے دوہے 'دیگ تیغ فتح' والے چاندی دے رپئے گھڑے، اتے رݨجیت سنگھ دا راج اسی سال ایہناں نوں جاری کردا رہا۔