دھرتی

پنجاب آپݨے دریاواں دی دات ہے۔ اوہناں وچوں پنج ہمالیا توں اتردے ہن، جہلم، چناب، راوی، بیاس اتے ستلج، اتے انے پدھرے میدان وچ پھیلدے ہن کہ پنڈ دے کوٹھے توں دھرتی بناں کسے ول دے اسمان دے کنارے تک جاندی ہے۔ اوہ لکھاں سالاں توں گار وچھا رہے ہن، اتے جو مٹی اوہناں نے بݨائی ہے اوہ ڈونگھی، مہین اتے کݨک دی توڑی دے رنگ دی ہے۔

اتر ول میدان شوالک دیاں پہاڑیاں نال ٹکراوندا ہے، نیویاں، جھاڑیاں نال ڈھکیاں اتے سکے چواں نال کٹیاں جو ہر برسات وچ کجھ دن گرجدے ہن؛ اوہناں دے پچھے پیر پنجال اتے دھولادھار دیاں برفاں سیال دیاں صاف سویراں نوں دھند توں اپر چٹیاں کھڑھیاں ہندیاں ہن۔ پچھم ول دھرتی لوݨ دی پہاڑی لڑی اتے خشک پوٹھوہار پٹھار وچ اٹھدی ہے، اتے سندھ توں پرھے سلیمان پہاڑاں اتے کابل دے دریاں تک۔ دکھݨ ول ایہہ تھار دی ریت وچ گھل جاندی ہے۔

ہر دو دریاواں وچکار اک دواب ہے، 'دو پاݨی'، ہر اک دی آپݨی بولی اتے مزاج۔ ماجھے، امرتسر اتے لاہور دوالے دے باری دواب، دے لوک سکھ فوجاں دا دل سن؛ بیاس اتے ستلج وچکار دوابا سبھ توں ہرا-بھرا اتے سنگھݨی وسوں والا ہے؛ ستلج دے دکھݨ وچ مالوا، کدے خشک اتے ریتلا، نہراں نے بھارت دے ان-بھنڈار وچ بدل دتا۔ ہور پچھم وچ باراں سن، دریاواں وچکار اچے علاقے جتھے پشو چارن والے قبیلے ادوں تک گھمدے رہے جدوں تک انگریزاں نے اوہناں وچوں نہراں نہیں کڈھیاں اتے کسان نہیں وسائے۔

ایہہ ہمیشا کسے ہور تھاں نوں جاندے راہ اتے پیندی دھرتی رہی ہے۔ گنگا دی دولت ول خیبر تھاݨیں آوݨ والی ہر فوج نوں ایس نوں پار کرنا پیا، اتے ایس لئی ایس دے لوکاں نے لڑنا سکھیا، اک اکھ دسہدے اتے رکھ کے کھیتی کرنی سکھی، اتے دوہاں بارے گاوݨا سکھیا۔