راج اتے جنگاں
پنجاب مدھ ایشیا توں گنگا تک دے راہ وچ پیندا ہے، اتے بھارت چاہݨ والی ہر طاقت نوں پہلاں ایس نوں لیݨا پیا۔ فارسی، یونانی، کشاݨ، ہن، غزنوی، سلطان، مغل، افغان اتے انگریز خیبر توں اترے جاں دلی توں چڑھے؛ پنجاہ سال پنجاب نے لاہور توں آپݨے آپ اتے راج کیتا۔
ہندو شاہی، سلطان، مغل، افغان، مراٹھے، لاہور راج اتے انگریز، نال-نال۔
رݨجیت سنگھ دا پنجاب، 1799–1849: ہزار سالاں وچ اکو وار جدوں ایس اتے اندروں راج ہویا۔
70 لڑائیاں، 326 ق م وچ ہائیڈاسپیز توں 1971 وچ بسنتر تک، ہر اک دا آپݨا صفحہ۔
1748–1799: the twelve Sikh confederacies that took the Punjab back from the Afghans, before Ranjit Singh.
فارسی، یونانی، ہن، ترک، منگول، افغان: پنجاب وچ آئی ہر قوم کوݨ سی، اتے کتھوں آئی۔
کس نے راج کیتا، کرموار
مہاجنپداں توں 1947 تک- 600 ق م – 518 ق م82 سالمہانجنپد: گندھار، مدر، کیکیپنجاب دے اندروں راج
پنجاب دے راج اتے قبائلی گݨراج جنہاں دا ناں مڈھلے بودھی گرنتھاں دے سولاں وڈے راجاں وچ آوندا ہے۔
- 518 ق م – 330 ق م188 سالہخامنی فارسباہروں راج
دارا پہلے نے سندھ دیاں دھرتیاں نوں آپݨے سامراج دا سبھ توں امیر صوبہ بݨا دتا۔
- 326 ق م – 317 ق م9 سالسکندر اتے اوس دے جرنیلباہروں راج
سکندر نے 326 ق م وچ سندھ پار کیتا، جہلم اتے پورس نال لڑیا اتے بیاس توں مڑ گیا۔
- 317 ق م – 185 ق م132 سالموریاباہروں راج
چندرگپت نے پنجاب سکندر دے وارساں توں لیا؛ اشوک نے شہزادے وجوں تکشلا اتے راج کیتا اتے گندھار وچ آپݨے شلالیکھ کھدوائے۔
- 185 ق م – 10 ق م175 سالہند-یونانیپنجاب دے اندروں راج
یونانی راجیاں نے سیالکوٹ اتے تکشلا توں راج کیتا؛ سبھ توں وڈے، منانڈر، نوں بدھ دھرم دے سرپرست وجوں یاد کیتا جاندا ہے۔
- 90 ق م – 75165 سالشک اتے پارتھیپنجاب دے اندروں راج
مدھ ایشیا اتے ایران دے شک اتے پارتھی راجیاں نے ہند-یونانی دھرتیاں اتے قبضہ کر لیا۔
- 50 – 250200 سالکشاݨکجھ ہد تک اندروں
کنشک دا سامراج مدھ ایشیا توں گنگا تک پھیلیا ہویا سی؛ ایس ہیٹھ گندھار کلا پرپھلت ہوئی۔
- 150 – 400250 سالیودھیی اتے مدرک گݨراجپنجاب دے اندروں راج
پنجاب دے قبائلی گݨراج جو آپݨے سکے گھڑدے سن اتے سمندرگپت نوں خراج دندے سن۔
- 250 – 460210 سالساسانی اتے کداریباہروں راج
فارسی اتے مدھ ایشیائی راجیاں نے اتر-پچھم سانبھی رکھیا جدک گپت گنگا دے میدان اتے راج کردے سن۔
- 460 – 55090 سالالخون ہنپنجاب دے اندروں راج
تورماݨ اتے مہرکل نے سیالکوٹ توں راج کیتا اتے گندھار دے بودھی مٹھ تباہ کر دتے۔
- 650 – 1026376 سالترک شاہی اتے ہندو شاہیکجھ ہد تک اندروں
شاہی راجیاں نے درے اتے اتر-پچھم ادوں تک سانبھی رکھے جدوں تک محمود غزنوی نے اوہناں نوں توڑ نہیں دتا۔
- 712 – 1010298 سالملتان دے عرب امیرپنجاب دے اندروں راج
محمد بن کاسم دی سندھ دی جت توں بعد ملتان اتے عرب اتے بعد وچ اسمائیلی امیراں نے راج کیتا۔
- 1021 – 1186165 سالغزنویکجھ ہد تک اندروں
محمود غزنوی نے پنجاب نوں آپݨے راج وچ ملا لیا؛ جدوں غزنی ڈگی، اوس دے ونشجاں نے لاہور توں راج کیتا۔
- 1186 – 120620 سالغوریباہروں راج
محمد غوری نے 1186 وچ لاہور اتے 1192 وچ ترائن توں بعد دلی لئی۔
- 1206 – 1526320 سالدلی سلطنتباہروں راج
پنج گھراݨیاں، مملوک، خلجی، تغلک، سید اتے لودھی، نے منگولاں دے خلاف پنجاب سانبھی رکھیا۔
- 1445 – 152681 سالملتان دے لنگاہپنجاب دے اندروں راج
اک ستھانک گھرانے نے ملتان دی آزاد سلطنت اتے راج کیتا۔
- 1526 – 154014 سال
- 1540 – 155515 سالسوریباہروں راج
شیر شاہ سوری نے روہتاس اتے جی.ٹی. روڈ بݨائی۔
- 1555 – 1752197 سالمغلباہروں راج
اکبر نے تیراں سال لاہور توں راج کیتا؛ لاہور دے مغل صوبیداراں نے دو صدیاں صوبہ سانبھی رکھیا۔
- 1700 – 1948248 سالراجپوت پہاڑی ریاستاںپنجاب دے اندروں راج
راجپوت پہاڑی راجیاں نے ہمالیا دیاں تلہٹیاں وچ آپݨیاں ریاستاں رکھیاں، پہلاں لاہور اتے پھر انگریزاں دے ادھین۔
- 1752 – 176513 سالدرانی افغانباہروں راج
احمد شاہ ابدالی نے مغلاں، مراٹھیاں اتے سکھاں نال لڑدیاں پنجاب نوں آپݨے راج وچ ملا لیا۔
- 1763 – 1948185 سالپھولکیاں ریاستاںپنجاب دے اندروں راج
مالوے دے سکھ راجیاں نے، بابا پھول دے ونشجاں نے، 1809 توں 1948 تک انگریزی سرپرستی ہیٹھ راج کیتا۔
- 1765 – 179934 سالسکھ مثلاںپنجاب دے اندروں راج
افغاناں دے پچھے ہٹݨ توں بعد سکھ سرداراں دیاں باراں مثلاں نے پنجاب ونڈ لیا۔
- 1799 – 184950 ساللاہور راجپنجاب دے اندروں راج
رݨجیت سنگھ نے ہر دھرم دے وزیراں اتے جرنیلاں نال خیبر توں ستلج تک پنجاب نوں اک کیتا۔
- 1849 – 194798 سالبرطانوی ہندوستانباہروں راج
ایسٹ انڈیا کنپنی نے 1849 وچ پنجاب نوں آپݨے راج وچ ملا لیا؛ تاج نے 1858 توں ونڈ تک ایس اتے راج کیتا۔
- 1947 – اج79 سالپاکستان اتے بھارتکجھ ہد تک اندروں
1947 وچ ونڈیا گیا: پچھمی پنجاب پاکستان نوں، پوربی پنجاب بھارت نوں، جو 1966 وچ پھر ونڈیا گیا۔
Ranjit Singh's court
Every faith at LahoreAt court
- Fakir AzizuddinForeign minister and physicianمسلمان
- Raja Dhian Singh DograChief minister (wazir)ہندو
- Diwan Dina NathFinance and revenue; a Kashmiri Panditہندو
- Fakir NuruddinPhysician and keeper of the householdمسلمان
Generals
- Hari Singh NalwaTook Kashmir and Peshawar; held the Khyberسکھ
- Diwan Mokham ChandCommander in the early wars; won at Attockہندو
- Misr Diwan ChandTook Multan and Kashmirہندو
- Sham Singh AttariwalaFell at Sobraon, 1846سکھ
- Mian Ghaus KhanCommander of the artilleryمسلمان
- Jean-Baptiste VenturaTrained the infantry on French lines; ItalianEuropean, Christian
- Jean-François AllardRaised the dragoons; FrenchEuropean, Christian
- Claude Auguste CourtArtillery and gun foundry; FrenchEuropean, Christian
Governors
- Diwan Sawan MalGovernor of Multan for 23 yearsہندو
- Paolo AvitabileGovernor of Peshawar; ItalianEuropean, Christian
- Gulab Singh DograRaja of Jammuہندو
- Lehna Singh MajithiaMaster of ordnance; governor of the hillsسکھ
A selection of his leading ministers, generals and governors. Dozens of Europeans and Americans served him, among them veterans of Napoleon's armies.
لاہور راج
1799 – 1849پنجاہ سال، 1799 توں 1849 تک، پنجاب اتے اندروں راج ہویا: رݨجیت سنگھ نے ایس نوں خیبر توں ستلج تک اکٹھا کیتا، مسلمان، ہندو، سکھ اتے یورپی وزیراں اتے جرنیلاں نال۔