سارنگی
گز نال وجایا جاندا ساز جو منکھی آواز ورگا سبھ توں ودھ وجدا ہے، ڈھاڈی گائک دا جوڑیدار۔
سارنگی لکڑ دے اکو مڈھ وچوں گھڑیا چھوٹا، ڈبے-نما ساز ہے، جو سدھا پھڑ کے گز نال وجایا جاندا ہے، تن مکھ تانت دیاں تاراں اتے درجناں ترباں نال جو ہیٹھاں گونجدیاں ہن۔ وجاوݨ والا تاراں نوں پوٹیاں نال نہیں سگوں نہناں دیاں جڑھاں نال دبدا اتے کھسکاوندا ہے، جس نال سارنگی نوں اوس دی گاوندی، سسکدی سر ملدی ہے۔
کہا جاندا ہے کہ ایہہ منکھی آواز دے سبھ توں نیڑے دا ساز ہے، اتے اسے لئی صدیاں تک ایہہ شاستری گائکاں دی سنگت کردا رہا۔ پنجاب وچ ڈھاڈی جتھیاں نال ایس دی دوجی زندگی ہے، جتھے اک چھوٹی لوک-سارنگی سکھ سورمیاں دیاں واراں وچ گائکاں دیاں ستراں دا جواب دندی ہے۔
انھیویں اتے ویہویں صدی دے پنجاب گھراݨیاں دے مہان سارنگی وادک بہتے مسلمان سن، اتے ونڈ توں بعد پوربی پنجاب وچ ایہہ ساز گھٹ گیا، بھاویں ڈھاڈی ایس نوں جوندا رکھ رہے ہن۔
ہور ساز
بھائی مردانے دی پردیاں توں بناں رباب، سکھ کیرتن دا پہلا ساز۔
▶ ویکھو
مور دے سر والا گز نال وجایا جاندا ساز، جو گرو ہرگوبند نال جڑیا ہے۔
▶ ویکھو
پنجابی لوک-سنگیت دا اک-تارا چھیڑیا جاندا ساز، جو یملے جٹ نے مشہور کیتا۔
▶ ویکھو
اکٹھیاں وجائیاں جاندیاں جوڑیدار ونجھلیاں، اک سر تھمھدی اتے دوجی گاوندی، بار دے پالیاں دا ساز۔
▶ ویکھو
دو-مونہا وڈا ڈھول، بھنگڑے اتے واڈھی دی دھڑکݨ۔
▶ ویکھو
چھݨکݨیاں والا اگ دا چمٹا جو پنڈاں وچ لوک-گائکاں اتے کیرتن لئی تال رکھدا ہے۔
▶ ویکھو
گز نال وجدا ساز، جسدی لمی پردیاں والی ڈنڈی ستار ورگی اتے کھل مڑھیا پیٹ سارنگی ورگا ہے، انا مٹھا کہ اسنوں 'دل چراوݨ والا' کہا گیا۔
▶ ویکھو
ہتھ نال دھونکݨی والا ریڈ واجا، جو 19ویں صدی وچ پادریاں نال آیا اتے کیرتن، قوالی اتے پنجابی گیت دی آواز بݨ گیا۔
▶ ویکھو
ہتھ نال وجدے ڈھولکیاں دا جوڑا جو کیرتن، قوالی اتے شاستری گائن وچ تال رکھدا ہے، اتے لاہور دا پنجاب گھرانہ جسنے آپݨی وکھری شیلی بݨائی۔
▶ ویکھو
ڈھاڈیاں دی نکی ڈمرونما ڈھولکی، جو اک ہتھ وچ پھڑی جاندی ہے اتے انگلاں نال کس کے گوائی جاندی ہے۔
▶ ویکھوسارنداپنڈاں دا لوک ساز، جسدا کھلھا پیٹ ادھا کھل نال مڑھیا ہندا ہے، گاتھاواں اتے قصیاں دی سنگت لئی وجایا جاندا۔
▶ ویکھوگھڑاپنڈ دا پاݨی والا گھڑا جو ڈھولکی بݨ جاندا ہے، ویاہاں اتے لوک ٹولیاں وچ انگلاں اتے چھلے نال وجایا جاندا۔
▶ ویکھوکاٹوڈنڈے اتے لکڑ دی گالھڑ جو ڈوری کھچݨ اتے ٹپدی اتے کھڑکدی ہے: بھنگڑے اتے ملوئی گدھے دی مسخری۔
▶ ویکھو
نکی ڈھولکی جسدی کھل وچ تار لگی ہندی ہے، جسنوں چھیڑ کے اتے کھچ کے لچکیلی، ٹݨکدی تال کڈھی جاندی ہے۔
▶ ویکھو
'سپ': لکڑ دیاں پھٹیاں دی جالی جو پھیلدی ہے اتے تاڑ کرکے بند ہندی ہے۔
▶ ویکھو
سپیرے دی بین: سکے تونبے وچ لگیاں دو نالیاں، جس وچ وجاوݨ والے دا ساہ بھریا رہندا ہے، تاں جو آواز کدے نا رکے۔
▶ ویکھو
بار دے پالیاں دی بانس دی بنسری، اوہ ونجھلی جو رانجھا چناب کنڈھے ہیر دیاں مجھاں نوں سݨاوندا سی۔
▶ ویکھو
بادشاہاں اتے خالصے دا وڈا نگارا، جو اکال تخت اتے اتے سکھ جلوساں اگے وجایا جاندا ہے۔