ملاں وردھ مہم
جیہلم اتے چناب دے نال-نال پرتدیاں سکندر نے ملاں اتے حملہ کیتا۔ لگبھگ اکلا ہی اک قصبے دی کندھ اتے چڑھدیاں اوس دی چھاتی وچ تیر وجا اتے اوہ لگبھگ مر ہی گیا۔ قصبے نوں اکثر ملتان وچ جاں نیڑے منیا جاندا ہے۔
جدوں اوس دی فوج نے بیاس توں اگے جاݨوں نانہ کر دتی، سکندر نے جیہلم اتے اک بیڑا بݨایا اتے 326 اتے 325 ق م وچ دریا دے نال-نال سمندر ول روانا ہویا، اوس دی فوج کنڈھیاں دے نال-نال تردی اتے راہ دے لوکاں نوں ادھین کردی گئی۔
سبھ توں ججھارو مل سن، جنہاں نوں بہتے ملتان دے آلے-دوالے مندے ہن، اتے اوہناں دے گوانڈھی کشدرک۔ جدوں مکدونیاں نے ملاں دے اک قصبے اتے حملہ کیتا، سکندر، آپݨے جواناں دی سستی توں اک کے، صرف تن ساتھیاں نال پوڑی چڑھ کے کندھ اتے جا پہنچیا اتے اندر چھال مار دتی۔ اک تیر اوس دی چھاتی وچوں لنگھ گیا اتے اوہ لگبھگ مر ہی گیا سی کہ اوس دے سپاہی اندر وڑ آئے اتے، گسے وچ، قصبے دے ہر بندے نوں مار دتا۔
اوہ بچ گیا، پر زخم نے اوس نوں کمزور کر دتا۔ اوہ سندھ دے ڈیلٹے تک پہنچیا اتے گیدروسیا دے ریگستان وچوں پچھم ول مڑیا، آپݨی فوج دا وڈا حصہ گوا کے، اتے دو سال بعد بابل وچ مر گیا۔
اسے دور دیاں
دراں اتے حملہ آور، 1400 ق م – 1221
پرشݨی، راوی، اتے اک رگویدک لڑائی، جس وچ بھرت راجے سداس نے دس سانجھے قبیلیاں نوں ہرایا جدوں اوہناں نے دریا دا رخ موڑن دی کوشش کیتی۔
سکندر نے رات نوں چڑھیا جیہلم پار کیتا اتے پورس اتے اوس دے جنگی ہاتھیاں نوں ہرایا۔ پورس توں پربھاوت ہو کے اوس نے اوس دا راج اوس نوں موڑ دتا۔
بھارت وچ محمود دی پہلی وڈی جت، جس نے ہندو شاہی راج نوں توڑ دتا اتے پنجاب نوں دو دہاکیاں دے دھاویاں لئی کھولھ دتا۔
اٹک نیڑے چھچھ دے میدان اتے ہندو شاہیاں اتے محمود دی دوجی وڈی جت، جس نے پنجاب اوس لئی کھلھا چھڈ دتا۔
پرتھویراج چوہان نے تھانیسر نیڑے غوری فوج نوں بھاجڑ پا دتی؛ محمد غوری زخمی ہویا اتے میدان توں چک کے لجایا گیا۔
اسے میدان اتے ہارن توں اک سال بعد محمد غوری نے گھوڑسوار تیراندازاں نال پرتھویراج نوں ہرایا، جس نال اتری بھارت دلی سلطنت لئی کھلھ گیا۔
چنگیز خان نے خوارزم دے آخری شہزادے نوں سندھ اتے جا پھڑیا۔ جلال-ادین نے گھوڑے سمیت چٹان توں دریا وچ چھال ماری اتے پنجاب وچ جا نکلیا، منگول دھاویاں نوں آپݨے پچھے کھچدا۔ سندھ اتے کتے اصل تھاں انشچت ہے۔
دلی سلطنت دے مدد نا بھیج سکݨ توں بعد اک منگول فوج نے دھاوا بول کے لاہور لیا، اتے شہر نوں دہاکیاں لئی کھنڈر بݨا دتا۔