
ਬਾਬਾ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ
ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਬਾਨੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਕਾਰ ਰੱਬ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਾਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਸੱਦਿਆ।
ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ 1783 ਵਿੱਚ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਆ ਵਸੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੱਟੀ ਸੀ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਲਹਿਰ ਚਲਾਈ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਕਾਰ ਰੱਬ, ਨਿਰੰਕਾਰ, ਦੀ ਭਗਤੀ ਵੱਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੜ ਆਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਮੁੜਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦੇ ਕੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਲੇ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣੀ।
ਉਹ 1855 ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆ ਗਏ। ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਟੋਲੀ, ਜਿਸ ਦਾ 1978 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ਾਖ ਹੈ।