ਦੀਵਾਨ ਲਖਪਤ ਰਾਇ
ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਦੀਵਾਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਹੱਥੋਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਜਸਪਤ ਰਾਇ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਅਤੇ 1746 ਦੇ ਛੋਟੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, 'ਗੁਰੂ' ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰਾਂ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਯਹੀਆ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਖੱਤਰੀ ਦੀਵਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਜਸਪਤ ਰਾਇ, ਐਮਨਾਬਾਦ ਦਾ ਫ਼ੌਜਦਾਰ, 1746 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ। ਉਸ ਨੇ 1746 ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਨੇੜੇ ਕਾਹਨੂੰਵਾਨ ਦੇ ਛੰਭ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਘਿਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਾਂ ਫੜੇ ਗਏ। ਸਿੱਖ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ 'ਗੁਰੂ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਥਾਂ 'ਗੁੜ' ਬੋਲਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
