ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ, ਸਤੀ ਦਾਸ ਅਤੇ ਦਿਆਲਾ

ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਤੀ ਦਾਸ ਭਰਾ ਸਨ, ਜਿਹਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚਕਵਾਲ ਨੇੜੇ ਕਰਿਆਲੇ ਦੇ ਮੋਹਿਆਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਿੱਖ ਸਨ।

1675 ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਗਏ ਅਤੇ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਦੀ ਕੋਤਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲਣ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਏ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਮਤੀ ਦਾਸ ਨੂੰ ਦੋ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਆਰੇ ਨਾਲ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਜਪੁਜੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਦਿਆਲੇ ਨੂੰ ਦੇਗ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦਾ ਉਬਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਸਤੀ ਦਾਸ ਨੂੰ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੀ ਰੂੰ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ; ਉਹ ਨਾ ਟੁੱਟੇ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੀਸ ਕਲਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਨੇੜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਅਜਾਇਬਘਰ ਹੈ।