ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਛੀਂਬਾ ਅਤੇ ਦਰਜ਼ੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ।
ਨਾਮਦੇਵ ਲਗਭਗ 1270 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਛੀਪਿਆਂ, ਛਪਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦਰਜ਼ੀਆਂ, ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਅਤੇ ਪੰਢਰਪੁਰ ਦੀ ਵਾਰਕਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਿਆ, ਵਿੱਠੋਬਾ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਭਗਤ। ਉਸ ਦੇ ਮਰਾਠੀ ਅਭੰਗ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਯਾਤਰੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਪੈਦਲ ਪੰਢਰਪੁਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵੀਹ ਸਾਲ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਘੁਮਾਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਛੀਂਬਾ ਬਰਾਦਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਅੰਦਰ ਵਸਦੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਰੱਬ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਸ ਦੇ ਇਕਾਹਠ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੈਦੇਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਵਿਚਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਲੋਕ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼। ਇਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਕਿਵੇਂ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਾਤ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਘੁੰਮ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਗਿਆ; ਕਿਵੇਂ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਕਰਾਮਾਤ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਦੱਖਣ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਏ।
