ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ
ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਮੋਦੀਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ, ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਨਾ ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ ਹੈ ਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਵੇਈਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਰਹੇ।
ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ, ਦੋਆਬੇ ਵਿੱਚ ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਸੰਗਮ ਨੇੜੇ, ਪੰਦਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਕਸਬਾ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ ਨਵਾਬ ਦੌਲਤ ਖ਼ਾਨ ਲੋਧੀ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਭੈਣ ਨਾਨਕੀ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਨੂੰ ਨਵਾਬ ਦੇ ਮੋਦੀਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆਈ।
ਇੱਥੇ, ਲਗਭਗ 1499 ਵਿੱਚ, ਨਾਨਕ ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਵੇਈਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਅਲੋਪ ਰਹੇ, ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਾ ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ ਹੈ ਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬੇਰ ਸਾਹਿਬ ਵੇਈਂ ਕੰਢੇ ਇੱਕ ਬੇਰੀ ਹੇਠ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਲਾਈ; ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੱਟ ਸਾਹਿਬ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੱਟੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਨਾਜ ਤੋਲਦਿਆਂ ਉਹ 'ਤੇਰਾ, ਤੇਰਾ' ਗਿਣਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਲਖਮੀ ਦਾਸ ਇੱਥੇ ਹੀ ਜੰਮੇ।
2000ਵਿਆਂ ਤੱਕ ਵੇਈਂ ਇੱਕ ਗੰਦਾ ਨਾਲਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ; ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੰਤ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਚੇਵਾਲ ਨੇ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਕੋਲੋਂ ਨਿਰਮਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕ
ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਬਾਨੀ। ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਖੋਖਲੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਮ, ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਵੰਡ ਛਕਣ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਨਿਰੰਕਾਰ ਰੱਬ ਦੀ ਭਗਤੀ ਸਿਖਾਈ।
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਛੀਂਬਾ ਅਤੇ ਦਰਜ਼ੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੂਹਾਨੀ ਉਸਤਾਦ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਕ ਤਿਆਗੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਚਲਾਈ। ਗੁਰਿਆਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧ ਰਹੇ।