ਕੰਵਰ ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ
ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਾਬਲ ਪੋਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁੜਦਿਆਂ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦਾ ਮਲਬਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਨੌਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ 1821 ਵਿੱਚ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਚੰਦ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮਿਆ, ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲਾਡਲਾ ਪੋਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯੋਗ ਵਾਰਸ ਵੇਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਰਹੱਦ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਸਿਆਣਪ ਦੋਵੇਂ ਵਿਖਾਏ।
1839 ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਡੋਗਰਾ ਵਜ਼ੀਰ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਕੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲ ਲਈ। ਉਹ ਰਾਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦਾ ਸੀ।
5 ਨਵੰਬਰ 1840 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁੜਦਿਆਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਹਜ਼ੂਰੀ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹੇਠੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਸ਼ਤੀਰ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸੇ ਦਿਨ ਸੱਟਾਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ। ਬਹੁਤੇ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਹਾਦਸਾ ਡੋਗਰਿਆਂ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਹਾਰਾਜੇ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਖਿੰਡਣ ਲੱਗਾ।
ਲੜਾਈਆਂ
ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਉੱਤੇ
ਜੁੜੇ ਹੋਏ
ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਜਾਨਸ਼ੀਨ। 1818 ਵਿੱਚ ਮੁਲਤਾਨ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਦਾ ਸਿਪਹਸਾਲਾਰ, ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੂੰਜੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1840 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ, ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ।
ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਔਰਤ, 1840–41 ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਵਜੋਂ, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।