
ਭਗਤ ਪਰਮਾਨੰਦ
ਭਗਤੀ ਕਵੀ ਜਿਸ ਦਾ ਇੱਕੋ ਸ਼ਬਦ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੁਝ ਨਾ ਬਦਲੇ ਤਾਂ ਗ੍ਰੰਥ ਸੁਣਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ।
ਪਰਮਾਨੰਦ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਭਗਤ ਕਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਬ੍ਰਜ ਦੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਅਸ਼ਟਛਾਪ ਕਵੀਆਂ ਦੇ ਪਰਮਾਨੰਦ ਦਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ।
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਸਾਰੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਔਖਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: 'ਤੈ ਨਰ ਕਿਆ ਪੁਰਾਨੁ ਸੁਨਿ ਕੀਨਾ', ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਜੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਉਪਜੀ ਅਤੇ ਤੂੰ ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ? ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮਕਾਂਡ ਛੂਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਧ-ਸੰਗਤ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਇਹ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਤੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਹਿ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਮਰ ਭਰ ਕਿਹਾ: ਕਿ ਮਨ ਬਦਲੇ ਬਿਨਾਂ ਗਿਆਨ ਖੋਖਲਾ ਹੈ।