ਸੰਤ ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ

ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਬਡਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਉਮਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾਨਗਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਵਸਨੀਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ-ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਉਸਰਈਏ ਵਜੋਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀ।

1960 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਸਾਂਭੀ। ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਬੋਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1960 ਅਤੇ 1961 ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਮਰਨ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ। 1965 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੰਗ ਨਾ ਮੰਨੀ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਲਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਛਿੜਨ ਉੱਤੇ ਮੋਰਚਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਸੱਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ: 1 ਨਵੰਬਰ 1966 ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਗਏ ਪਹਾੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।

ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ ਉਹ ਸਾਂਝੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਹਵਾਲੇ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ। 1972 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।