ਪਗੜੀ ਸੰਭਾਲ ਜੱਟਾ
'ਪਗੜੀ ਸੰਭਾਲ ਜੱਟਾ': 1907 ਦਾ ਰੋਸ ਗੀਤ ਜੋ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਬਣ ਗਿਆ।
1907 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਕਾਲੋਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਧਾ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ। ਲਾਇਲਪੁਰ ਦੀ ਇੱਕ ਰੋਸ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਬਾਰ 'ਝੰਗ ਸਿਆਲ' ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਬਾਂਕੇ ਦਿਆਲ ਨੇ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੱਟ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੱਗ, ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।
ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਾਚਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਗੀਤ ਨਹਿਰੀ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ; ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਮਾ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਬਿੱਲ ਰੱਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਲਹਿਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਇਸੇ ਗੀਤ ਤੋਂ ਲਿਆ।
ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਤਰ ਗੂੰਜੀ ਹੈ, ਅਤੇ 2020 ਅਤੇ 2021 ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਵੇਲੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਫਿਰ ਗਾਈ ਗਈ।
ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
ਹੌਸਲੇ ਲਈ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਰਦਾਸ, ਖ਼ਾਲਸੇ ਦਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦਾ ਤਰਾਨਾ।
▶ ਵੇਖੋ
ਵੰਡ ਉੱਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਵੈਣ, ਜੋ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਬਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਅੱਜ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵੇਖਣ ਲਈ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ।
▶ ਵੇਖੋ
ਬਟਾਲਵੀ ਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਬਾਰੇ ਕਵਿਤਾ, ਜੋ ਗੁਆਚ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਦੇ ਨਾ ਲੱਭੀ।
▶ ਵੇਖੋ
ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਦੀ 'ਮੈਂ ਕੌਣ ਨਹੀਂ' ਵਾਲੀ ਕਾਫ਼ੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਰੌਕ ਗੀਤ ਬਣ ਕੇ 2005 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤਰਾਨਾ ਬਣ ਗਈ।
▶ ਵੇਖੋ
ਲੰਮੇ ਵਿਛੋੜੇ ਬਾਰੇ ਰੇਸ਼ਮਾਂ ਦਾ ਗੀਤ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪੰਜਾਬਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ।
▶ ਵੇਖੋ
ਲਾਲ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਕਲੰਦਰ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਦੀ ਧਮਾਲ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹਰ ਮਹਾਨ ਸੂਫ਼ੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਗਾਈ।
▶ ਵੇਖੋ
ਪਾਸ਼ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸਾਡੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਮਰ ਜਾਣਾ।
▶ ਵੇਖੋ
ਸਾਊਥਾਲ ਅਤੇ ਬਰਮਿੰਘਮ ਦਾ ਭੰਗੜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਢੋਲ ਨੂੰ ਸਿੰਥੇਸਾਈਜ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਰੈਗੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ।
▶ ਵੇਖੋ
ਆਰਿਫ਼ ਲੋਹਾਰ ਅਤੇ ਮੀਸ਼ਾ ਸ਼ਫ਼ੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣੀ ਜੁਗਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
▶ ਵੇਖੋਮਧਾਣੀਆਂਲੋਕਲਾੜੀ ਦਾ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਦਾ ਗੀਤ, ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਦਾਸ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।
▶ ਵੇਖੋਕਾਲਾ ਡੋਰੀਆਲੋਕਕਾਲੇ ਡੋਰੀਏ ਦਾ ਛੇੜਛਾੜ ਵਾਲਾ ਵਿਆਹ ਦਾ ਗੀਤ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਮਹਿੰਦੀ ਦੀ ਰਾਤ ਅਤੇ ਗਿੱਧੇ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
▶ ਵੇਖੋਲੱਠੇ ਦੀ ਚਾਦਰਲੋਕਚਿੱਟੇ ਲੱਠੇ ਦੀ ਚਾਦਰ ਬਾਰੇ ਮਾਹੀਏ ਦਾ ਦੋਗਾਣਾ: ਪ੍ਰੇਮੀ ਦਾ ਬਹਿ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ।