ਵੱਡਾ ਇਸ਼ਨਾਨ-ਕੁੰਡ
ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਜਨਤਕ ਜਲ-ਕੁੰਡ, ਮੋਹਿੰਜੋਦੜੋ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਬਿਟੂਮਨ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ।
ਵੱਡਾ ਇਸ਼ਨਾਨ-ਕੁੰਡ ਲਗਭਗ ਬਾਰਾਂ ਮੀਟਰ ਲੰਮਾ, ਸੱਤ ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਢਾਈ ਡੂੰਘਾ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਤਲਾਅ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਨਾਲ। ਇਸ ਦਾ ਫ਼ਰਸ਼ ਅਤੇ ਕੰਧਾਂ ਜਿਪਸਮ ਦੇ ਗਾਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਬਰੀਕੀ ਨਾਲ ਜੜੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਬਿਟੂਮਨ ਦੀ ਤਹਿ ਨਾਲ। ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਨਾਲੀ ਪਾਣੀ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੀ ਸੀ।
ਇਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਮਰੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਖੂਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਬਹੁਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਰਸਮੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਜਨਤਕ ਜਲ-ਕੁੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦਾ ਪੂਰਵ-ਰੂਪ ਹੈ।
ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਤਿਪੱਤੀ ਨਮੂਨੇ ਵਾਲੇ ਚੋਗੇ ਵਿੱਚ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ ਮਰਦ, ਸਟੀਏਟਾਈਟ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰਿਆ: ਸਿੰਧ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ।
ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਕੁੜੀ, ਦਸ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਉੱਚੀ, ਲੱਕ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖੀ ਖੜ੍ਹੀ, ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਚੂੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ।
ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚੌਂਕੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਬੈਠੀ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ: ਸਿੰਧ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਹਿਸਿਆ ਚਿੱਤਰ।
ਸਿੰਧ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਮੋਹਰ: ਰਸਮੀ ਸਟੈਂਡ ਅੱਗੇ ਇੱਕ-ਸਿੰਗਾ ਬਲਦ, ਲਿੱਪੀ ਦੀ ਸਤਰ ਨਾਲ।
ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਬਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨਾਲ ਉੱਕਰੇ ਲੰਮੇ ਲਾਲ ਮਣਕੇ, ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਉਰ ਤੱਕ ਕੀਮਤੀ।
ਪਾਲਸ਼ ਕੀਤੇ ਚਰਟ ਦੇ ਘਣ, ਰਾਵੀ ਤੋਂ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਮਿਆਰ ਉੱਤੇ ਬਣੇ।
ਹੜੱਪਾ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਧੜ ਇੰਨੇ ਜਿਊਂਦੇ-ਜਾਗਦੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਲ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹਿਸ ਹੈ।
ਨਿੱਕੇ ਬਲਦ ਗੱਡੇ, ਸੀਟੀਆਂ, ਛੁਣਛੁਣੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਜਾਨਵਰ: ਸਿੰਧ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ।