ਸਿੰਧ ਦੇ ਵੱਟੇ
ਪਾਲਸ਼ ਕੀਤੇ ਚਰਟ ਦੇ ਘਣ, ਰਾਵੀ ਤੋਂ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਮਿਆਰ ਉੱਤੇ ਬਣੇ।
ਸਿੰਧ ਦੇ ਵੱਟੇ ਛੋਟੇ ਘਣ ਸਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਧਾਰੀਦਾਰ ਚਰਟ ਦੇ, ਪਾਲਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੁਲਾਇਮ ਕੀਤੇ। ਸਾਰੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕੋ ਮਿਆਰ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਛੋਟੇ ਆਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਗਣੇ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਸਾਂ ਦੇ ਗੁਣਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ।
ਅਜਿਹੀ ਬਾਰੀਕੀ, ਹੜੱਪਾ ਅਤੇ ਲੋਥਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵੱਟੇ ਮਣਕਿਆਂ ਅਤੇ ਧਾਤਾਂ ਵਰਗੇ ਕੀਮਤੀ ਮਾਲ ਨੂੰ ਤੋਲਣ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਲ ਜਾਂ ਖ਼ਰਾਜ ਉਗਰਾਹੁਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰੰਥ ਅਜਿਹੇ ਵੱਟੇ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿੰਧ ਦੇ ਮਿਆਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਜਨਤਕ ਜਲ-ਕੁੰਡ, ਮੋਹਿੰਜੋਦੜੋ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਬਿਟੂਮਨ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ।
ਤਿਪੱਤੀ ਨਮੂਨੇ ਵਾਲੇ ਚੋਗੇ ਵਿੱਚ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ ਮਰਦ, ਸਟੀਏਟਾਈਟ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰਿਆ: ਸਿੰਧ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ।
ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਕੁੜੀ, ਦਸ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਉੱਚੀ, ਲੱਕ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖੀ ਖੜ੍ਹੀ, ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਚੂੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ।
ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚੌਂਕੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਬੈਠੀ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ: ਸਿੰਧ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਹਿਸਿਆ ਚਿੱਤਰ।
ਸਿੰਧ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਮੋਹਰ: ਰਸਮੀ ਸਟੈਂਡ ਅੱਗੇ ਇੱਕ-ਸਿੰਗਾ ਬਲਦ, ਲਿੱਪੀ ਦੀ ਸਤਰ ਨਾਲ।
ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਬਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨਾਲ ਉੱਕਰੇ ਲੰਮੇ ਲਾਲ ਮਣਕੇ, ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਉਰ ਤੱਕ ਕੀਮਤੀ।
ਹੜੱਪਾ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਧੜ ਇੰਨੇ ਜਿਊਂਦੇ-ਜਾਗਦੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਲ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹਿਸ ਹੈ।
ਨਿੱਕੇ ਬਲਦ ਗੱਡੇ, ਸੀਟੀਆਂ, ਛੁਣਛੁਣੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਜਾਨਵਰ: ਸਿੰਧ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ।