ਪਸ਼ੂਪਤੀ ਮੋਹਰ
ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚੌਂਕੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਬੈਠੀ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ: ਸਿੰਧ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਹਿਸਿਆ ਚਿੱਤਰ।
ਮੋਹਿੰਜੋਦੜੋ ਦੀ ਇਹ ਸਟੀਏਟਾਈਟ ਮੋਹਰ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਮੁਕਟ ਪਾਈ ਇੱਕ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਨੀਵੇਂ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਲੱਤਾਂ ਮੋੜ ਕੇ ਅੱਡੀਆਂ ਜੋੜ ਕੇ ਬੈਠੀ, ਹਾਥੀ, ਸ਼ੇਰ, ਗੈਂਡੇ ਅਤੇ ਮੱਝ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਹੇਠਾਂ ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਲਿੱਪੀ ਦੀ ਸਤਰ ਨਾਲ।
ਜੌਨ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਪਤੀ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਵਜੋਂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਰੂਪ ਅਤੇ ਜੋਗ-ਆਸਣ ਵੇਖਿਆ। ਬਹੁਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੁਣ ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਿੰਧ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਜਨਤਕ ਜਲ-ਕੁੰਡ, ਮੋਹਿੰਜੋਦੜੋ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਬਿਟੂਮਨ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ।
ਤਿਪੱਤੀ ਨਮੂਨੇ ਵਾਲੇ ਚੋਗੇ ਵਿੱਚ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ ਮਰਦ, ਸਟੀਏਟਾਈਟ ਵਿੱਚ ਉੱਕਰਿਆ: ਸਿੰਧ ਸਭਿਅਤਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ।
ਕਾਂਸੀ ਦੀ ਕੁੜੀ, ਦਸ ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਉੱਚੀ, ਲੱਕ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖੀ ਖੜ੍ਹੀ, ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਚੂੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ।
ਸਿੰਧ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਮੋਹਰ: ਰਸਮੀ ਸਟੈਂਡ ਅੱਗੇ ਇੱਕ-ਸਿੰਗਾ ਬਲਦ, ਲਿੱਪੀ ਦੀ ਸਤਰ ਨਾਲ।
ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਬਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨਾਲ ਉੱਕਰੇ ਲੰਮੇ ਲਾਲ ਮਣਕੇ, ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਉਰ ਤੱਕ ਕੀਮਤੀ।
ਪਾਲਸ਼ ਕੀਤੇ ਚਰਟ ਦੇ ਘਣ, ਰਾਵੀ ਤੋਂ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਮਿਆਰ ਉੱਤੇ ਬਣੇ।
ਹੜੱਪਾ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਧੜ ਇੰਨੇ ਜਿਊਂਦੇ-ਜਾਗਦੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਲ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹਿਸ ਹੈ।
ਨਿੱਕੇ ਬਲਦ ਗੱਡੇ, ਸੀਟੀਆਂ, ਛੁਣਛੁਣੇ ਅਤੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਜਾਨਵਰ: ਸਿੰਧ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ।