ਹਾਕਮ
ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ
ਡਲਹੌਜ਼ੀلارڈ ڈلہوزی
ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਜਿਸ ਨੇ 1849 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਲੇਵਾਂ ਕੀਤਾ, ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਲਾਹਿਆ ਅਤੇ ਕੋਹਿਨੂਰ ਮਲਕਾ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
ਜੇਮਜ਼ ਬ੍ਰਾਊਨ-ਰੈਮਜ਼ੇ, ਡਲਹੌਜ਼ੀ ਦਾ ਅਰਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੁਇਸ, 1812 ਵਿੱਚ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਅਤੇ 1848 ਵਿੱਚ ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਬਣਿਆ।
ਜਦੋਂ ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਬਣ ਗਈ, ਉਸ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੇ ਜੰਗ ਮੰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਬਦਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲੇਗੀ। 1849 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ, ਦਸ ਸਾਲਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਲਾਹਿਆ ਅਤੇ ਕੋਹਿਨੂਰ ਮਲਕਾ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੂੰ ਭਿਜਵਾਇਆ।
ਜੰਗ ਅਤੇ ਲੈਪਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਰਲੇਵਿਆਂ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੇ 1857 ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਪਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ 1856 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ 1860 ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ।
