ਅਜੋਕੀ ਹਸਤੀ
ਸਵਾਮੀ ਦਯਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ
ਦਯਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀدیانند سرسوتی
1875 ਵਿੱਚ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਾਨੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਤਕੜੀ ਹਮਾਇਤ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਨੇ ਡੀਏਵੀ ਕਾਲਜ ਬਣਾਏ।
ਦਯਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ 1824 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਅਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਤਿਆਗੀ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਕ ਬਣੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੂਰਤੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਜਾਤ ਨੂੰ ਨਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1875 ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1877 ਅਤੇ 1878 ਬਿਤਾਏ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਹਿੰਦੂ ਮੱਧ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤਕੜੀ ਹਮਾਇਤ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਨੇ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ।
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸਤਿਆਰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਰੜੀ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਕਿ ਸਿੱਖ ਹਿੰਦੂ ਹਨ, ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦਾ ਜਵਾਬ, 'ਹਮ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ', ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1883 ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ।
