ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ 1723 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਨੇੜੇ ਈਚੋਗਿੱਲ ਵਿੱਚ ਤਰਖਾਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਲੜੇ ਸਨ। ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜਦਾਰ ਅਦੀਨਾ ਬੇਗ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ 1748 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਰੌਣੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਾਸਾ ਬਦਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁੜ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਸਲ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਮਿਸਲ ਬਣੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਦਲੇਰੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ: 1783 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਤੱਕ ਧਾਵਾ ਬੋਲ ਕੇ ਚਾਰ ਤੋਪਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਮਹਿਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਿਲ ਲੈ ਆਏ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਬੁੰਗੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਬੁੰਗੇ ਦੇ ਮੀਨਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਣ ਹਨ।
ਕਨ੍ਹਈਆ ਅਤੇ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਮਿਸਲਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸਤਲੁਜ ਪਾਰ ਜਲਾਵਤਨੀ ਕੱਟੀ, ਪਰ ਪਰਤ ਆਏ ਅਤੇ 1803 ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰਨ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸਿੱਖ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ।
ਲੜਾਈਆਂ
ਜੁੜੇ ਹੋਏ
ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਸਰਬਰਾਹ, ਵੱਡੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ। ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਕੇ ਚਲਾਏ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ, ਕੌਮ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਅਖਵਾਏ।
ਕਰੋੜਸਿੰਘੀਆ ਆਗੂ ਜੋ 1783 ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਬਣਾਏ।