ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ

ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ 1718 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਨੇੜੇ ਆਹਲੂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਚੱਲ ਵਸੇ, ਅਤੇ ਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਲੈ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਮਹਿਲ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਪਲੇ। ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਿਆ।

1748 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸੇ ਨੂੰ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਜਥੇਦਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 1762 ਦੇ ਵੱਡੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਕੁੱਪ ਨੇੜੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਹੀਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਈ ਜ਼ਖ਼ਮ ਲੱਗੇ।

1761 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਲਿਆ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੱਕਾ ਚਲਾਇਆ ਅਤੇ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ, ਕੌਮ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਐਲਾਨਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਮਿਸਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਨੇ 1947 ਤੱਕ ਕਪੂਰਥਲੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਢਾਹੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਟਾਇਆ। ਉਹ 1783 ਵਿੱਚ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਧ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਰਾਇ ਨੇੜੇ ਹੈ।