ਲੇਹ
ਲੱਦਾਖ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ, 1834 ਤੋਂ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਿੱਤੀ। ਤਿੱਬਤ ਨਾਲ ਜੰਗ ਮੁਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੰਧੀ 1842 ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਹੋਈ।
ਲੇਹ, ਉਤਲੀ ਸਿੰਧ ਵਾਦੀ ਵਿੱਚ 3,500 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ, ਲੱਦਾਖ਼ ਦੀ ਬੋਧੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਆਪਣੇ ਨੌਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਮਹਿਲ ਸਮੇਤ।
1834 ਤੋਂ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਦਾਖ਼ ਫ਼ਤਿਹ ਕੀਤਾ। 1841 ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੱਬਤੀਆਂ ਨੇ ਲੇਹ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਡੋਗਰਾ ਮਦਦਗਾਰ ਫ਼ੌਜ ਨੇ 1842 ਵਿੱਚ ਚੁਸ਼ੂਲ ਵਿਖੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਜੰਗ ਮੁਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੰਧੀ ਲੇਹ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।
ਲੇਹ ਨੇੜੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪੱਥਰ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਫੇਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਖੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਲੋਕ
ਲਾਹੌਰ ਅਧੀਨ ਜੰਮੂ ਦਾ ਡੋਗਰਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲੱਦਾਖ਼ ਅਤੇ ਬਲਤਿਸਤਾਨ ਜਿੱਤੇ। 1846 ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ 75 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਖ਼ਰੀਦ ਲਿਆ।
ਡੋਗਰਾ ਜਰਨੈਲ ਜਿਸ ਨੇ ਉੱਚੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਾਰ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ: 1834 ਤੋਂ ਲੱਦਾਖ਼, 1840 ਵਿੱਚ ਬਲਤਿਸਤਾਨ ਅਤੇ 1841 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਤਿੱਬਤ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਬਰਫ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋ-ਯੋ ਵਿਖੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।