شام سنگھ اٹاریوالا
تجربیکار جرنیل جو چٹے بستراں وچ سبھراوں وچ انگریزی سفاں وچ گھس گئے اتے آپݨے جواناں نال شہید ہوئے۔
شام سنگھ لگبھگ 1785 وچ امرتسر نیڑے اٹاری وچ سدھو جٹ سرداراں دے پروار وچ جمے۔ اوہ ملتان، کشمیر اتے سرحد اتے رݨجیت سنگھ دیاں مہماں وچ لڑے، اتے اوہناں دی دھی مہاراجے دے پوتے نونہال سنگھ نال ویاہی گئی۔
رݨجیت سنگھ دی موت توں بعد اوہ درباری سازشاں توں اک کے پاسے ہو گئے۔ پر جدوں 1845 وچ پہلی اینگلو-سکھ جنگ چھڑی اتے اوہناں نے سݨیا کہ خالصہ فوج نال اوس دے آپݨے کمانڈر، لال سنگھ اتے تیج سنگھ، غداری کر رہے ہن، اوہ میدان وچ آ گئے۔ 10 فروری 1846 نوں سبھراواں دی لڑائی توں پہلاں اوہناں نے چٹے بستر پائے، چٹی گھوڑی اتے سوار ہوئے اتے پرݨ کیتا کہ خالصے دی ہار ویکھݨ نالوں مرنا چنگا۔
جدوں انگریز مورچا توڑ کے اندر آ گئے اتے تیج سنگھ ستلج پار بھج گیا، پچھے پل توڑ کے، شام سنگھ آپݨے جواناں دی اگوائی کردے انگریزی سفاں وچ جا وڑے اتے ست گولیاں کھا کے شہید ہو گئے۔ اوہ غدار دربار ہتھوں تیاگے وفادار خالصہ جرنیل دی تصویر ہن۔
لڑائیاں
جڑے ہوئے
شیر-اے-پنجاب۔ مثلاں نوں اک کرکے سکھ راج بݨایا، چالی سال لاہور توں راج کیتا اتے ہرمندر صاحب اتے سونا چڑھایا۔
ہزارا دا صوبیدار جس دی 1848 دی بغاوت نے، اوس دے پتر شیر سنگھ سمیت، ملتان دی بغاوت نوں پوری جنگ وچ بدل دتا۔
مسلمان کوی جس دا جنگناما پہلی اینگلو-سکھ جنگ وچ سکھ راج دے پتن نوں پنجاب دا آپݨا نقصان من کے ورلاپ کردا ہے۔