بھگت سنگھ
سماجوادی انکلابی جس نوں تیئی سال دی عمر وچ راجگرو اتے سکھدیو نال لاہور وچ پھانسی دتی گئی۔ بھارت دی آزادی لہر دیاں سبھ توں ستکاریاں شخسیاتاں وچوں۔
بھگت سنگھ 1907 وچ لائلپر ضلعے دے بنگا وچ، جو ہݨ پاکستان وچ ہے، انکلابی ورسے والے سندھو جٹ سکھ پروار وچ جمے: اوہناں دے پتا اتے چاچے 1907 دے اندولناں وچ حصہ لیݨ کرکے جیلھ کٹ چکے سن۔ باراں سال دی عمر وچ اوہ قتل عام توں بعد جلھیانوالا باغ گئے اتے لہو نال بھجی مٹی دی شیشی بھر کے گھر لیائے۔
اوہ انکلابی اتے سماجوادی بݨے، مارکس اتے اراجکتاوادیاں نوں خوب پڑھیا، اتے ہندوستان سوشلسٹ رپبلکن ایسوسیئیشن وچ شامل ہوئے۔ جدوں 1928 وچ سائیمن کمشن ورودھی مزاہرے دوران پولیس دی کٹ توں بعد لالا لاجپت رائے دی موت ہوئی، اوہناں نے اتے اوہناں دے ساتھیاں نے لاہور وچ انگریز پولیس افسر جے. پی. سانڈرس نوں مار دتا، لاٹھیچارج دا حکم دیݨ والے افسر دے بھلیکھے۔
اپریل 1929 وچ اوہناں نے اتے بٹکیشور دت نے دلی دی کیندری اسینبلی وچ اجہے بنب سٹے جو مارن لئی نہیں سن، 'انقلاب زنداباد' دے ناارے لائے، اتے مکدمے نوں منچ بݨاوݨ لئی آپݨے آپ نوں گرفتار کروایا۔ جیلھ وچ اوہناں نے سیاسی قیدیاں دے حقاں لئی لمی بھکھ ہڑتال دی اگوائی کیتی اتے لیکھ لکھے، جنہاں وچ 'میں ناستک کوں ہاں' ہے۔
23 مارچ 1931 نوں راجگرو اتے سکھدیو سمیت لاہور سینٹرل جیلھ وچ، متھے سمیں توں گیاراں گھنٹے پہلاں، اوہناں نوں پھانسی دتی گئی، اتے لاشاں ستلج کنڈھے ہسینیوالا نیڑے چوری-چھپے ساڑ دتیاں گئیاں۔ اوہ تیئی سال دے سن۔ سرحد دے دوہیں پاسیں اوہناں نوں شہید-اے-آزم وجوں ستکاریا جاندا ہے۔
سماں-ریکھا اتے
جڑے ہوئے
غدر پارٹی دا انکلابی جو انگریزی راج وردھ بغاوت لئی کیلیفورنیا توں مڑیا۔ انی سال دی عمر وچ لاہور وچ پھانسی چڑھیا۔
جلھیانوالے باغ ویلے پنجاب دے گورنر مائیکل اوڈوائر نوں 1940 وچ لنڈن وچ گولی ماری اتے پینٹنول وچ پھانسی چڑھیا۔
آزادی لہر دے 'شیر-اے-پنجاب'۔ 1928 وچ لاہور وچ سائیمن کمشن وردھ مزاہرے وچ پولیس نے اوہناں اتے ڈانگاں ورھائیاں، اتے کجھ ہفتیاں بعد اوہناں دی موت ہو گئی۔
ہندوستان سوشلسٹ رپبلکن ایسوسیئیشن وچ بھگت سنگھ دے ساتھی، جنہاں نوں 23 مارچ 1931 نوں اوس دے نال لاہور وچ پھانسی دتی گئی۔
بھگت سنگھ دے چاچا جنہاں نے 1907 دے کسان اندولن، پگڑی سنبھال جٹا، دی اگوائی کیتی اتے اٹھتی سال جلاوطنی وچ کٹے۔