ਧਮਾਲ
ਸੂਫ਼ੀ ਦਰਗਾਹਾਂ ਦਾ ਘੁੰਮਦਾ ਵਜਦ ਵਾਲਾ ਨਾਚ, ਜੁਮੇਰਾਤ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਢੋਲ ਉੱਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
ਪੰਜਾਬ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸੂਫ਼ੀ ਦਰਗਾਹਾਂ ਉੱਤੇ, ਜੁਮੇਰਾਤ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਰਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਧਮਾਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਘੁੰਮਦੇ, ਸਿਰ ਝਟਕਦੇ ਅਤੇ ਢੋਲ ਦੀ ਤਾਲ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਮਾਰਦੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਵਜਦ ਦੀ ਹਾਲਤ, ਹਾਲ, ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣ।
ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹ ਜਮਾਲ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਉੱਤੇ ਢੋਲੀ ਪੱਪੂ ਸਾਈਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਧਮਾਲ ਲਈ ਵਜਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ; ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਧਮਾਲ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਸਹਿਵਣ ਵਿਖੇ ਲਾਲ ਸ਼ਹਬਾਜ਼ ਕਲੰਦਰ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਨਾਚ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਖੇਡ
ਮਾਝੇ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਵਾਢੀ ਦਾ ਨਾਚ, ਹੁਣ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਨਾਚ।
▶ ਵੇਖੋ
ਤਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਨਾਚ, ਚੁਸਤੀ ਅਤੇ ਨਕਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।
▶ ਵੇਖੋ
ਬਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਧੀਮਾ, ਝੂਮਦਾ ਨਾਚ, ਢੋਲੀ ਦੁਆਲੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
▶ ਵੇਖੋ
ਸੋਟੀ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਸਿੱਖ ਕਲਾ, ਜੋ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਉੱਤੇ ਵਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੁੱਡੀਮਰਦਾਂ ਦਾ ਜਿੱਤ ਦਾ ਨਾਚ, ਢੋਲ ਉੱਤੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਝੂਮਦੇ ਅਤੇ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰਦੇ, ਸਾਰੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸੰਮੀਸਾਂਦਲ ਬਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਨਾਚ, ਉੱਚੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਛੜੇ ਮਹਿਬੂਬ ਲਈ ਗੀਤ ਨਾਲ।
ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਗਿੱਧਾ: ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਟੋ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਬੁਗਚੂ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਖੜਕਦੇ ਹਨ।
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ, ਜਦੋਂ ਲਾੜੀ ਜਾਂ ਲਾੜੇ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਵਿਆਂ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।