ਗਤਕਾ
ਸੋਟੀ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਸਿੱਖ ਕਲਾ, ਜੋ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਉੱਤੇ ਵਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਤਕਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜੰਗੀ ਕਲਾ ਹੈ, ਸੋਟੀਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਢਾਲਾਂ, ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੋਹਾਂ ਵਜੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੋਟੀ ਲਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿੱਦਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਢ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਨਾਲ। ਇਹ ਮਿਸਲਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਨਿਹੰਗਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸੀ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਹਰ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ ਗਤਕਾ ਟੀਮਾਂ ਲੜਾਈ ਦੇ ਜੌਹਰ ਵਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸੋਟੀਆਂ ਘੁਮਾਉਂਦੀਆਂ। ਇਹ ਕੌਮੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਾਲੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਖੇਡ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਨਾਚ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਖੇਡ
ਮਾਝੇ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਵਾਢੀ ਦਾ ਨਾਚ, ਹੁਣ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਨਾਚ।
▶ ਵੇਖੋ
ਤਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਨਾਚ, ਚੁਸਤੀ ਅਤੇ ਨਕਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।
▶ ਵੇਖੋ
ਬਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਧੀਮਾ, ਝੂਮਦਾ ਨਾਚ, ਢੋਲੀ ਦੁਆਲੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
ਲੁੱਡੀਮਰਦਾਂ ਦਾ ਜਿੱਤ ਦਾ ਨਾਚ, ਢੋਲ ਉੱਤੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਝੂਮਦੇ ਅਤੇ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰਦੇ, ਸਾਰੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸੰਮੀਸਾਂਦਲ ਬਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਨਾਚ, ਉੱਚੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਛੜੇ ਮਹਿਬੂਬ ਲਈ ਗੀਤ ਨਾਲ।
ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਗਿੱਧਾ: ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਟੋ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਬੁਗਚੂ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਖੜਕਦੇ ਹਨ।
▶ ਵੇਖੋਧਮਾਲਸੂਫ਼ੀ ਦਰਗਾਹਾਂ ਦਾ ਘੁੰਮਦਾ ਵਜਦ ਵਾਲਾ ਨਾਚ, ਜੁਮੇਰਾਤ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਢੋਲ ਉੱਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ, ਜਦੋਂ ਲਾੜੀ ਜਾਂ ਲਾੜੇ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਵਿਆਂ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।