ਭੰਗੜਾ
ਮਾਝੇ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਵਾਢੀ ਦਾ ਨਾਚ, ਹੁਣ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ ਨਾਚ।
ਭੰਗੜਾ ਮਾਝੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਅਤੇ ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲੇ ਦੁਆਲੇ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸਾਖੀ ਉੱਤੇ ਕਣਕ ਦੀ ਵਾਢੀ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਨਾਚ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਮਰਦ ਢੋਲ ਉੱਤੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦੇ, ਬਾਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅਤੇ ਮੋਢੇ ਉਛਾਲਦੇ, ਗੇੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ।
ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1950ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਚ ਦੇ ਨਾਚ ਵਜੋਂ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਲਿਬਾਸ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ, ਵਿਉਂਤੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ, ਅਤੇ ਝੂਮਰ, ਲੁੱਡੀ ਅਤੇ ਸੰਮੀ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਨਾਚਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਕਦਮ। ਪਟਿਆਲੇ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੀ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ।
1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭੰਗੜਾ ਸੰਗੀਤ, ਲੋਕ-ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਡਿਸਕੋ ਅਤੇ ਰੈਗੇ ਨਾਲ ਰਲਾ ਕੇ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਏਸ਼ੀਆਈਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਵੈਨਕੂਵਰ ਤੋਂ ਮੈਲਬਰਨ ਤੱਕ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਗੜਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਨਾਚ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਖੇਡ
ਤਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਨਾਚ, ਚੁਸਤੀ ਅਤੇ ਨਕਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।
▶ ਵੇਖੋ
ਬਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਧੀਮਾ, ਝੂਮਦਾ ਨਾਚ, ਢੋਲੀ ਦੁਆਲੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
▶ ਵੇਖੋ
ਸੋਟੀ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਸਿੱਖ ਕਲਾ, ਜੋ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਉੱਤੇ ਵਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੁੱਡੀਮਰਦਾਂ ਦਾ ਜਿੱਤ ਦਾ ਨਾਚ, ਢੋਲ ਉੱਤੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਝੂਮਦੇ ਅਤੇ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰਦੇ, ਸਾਰੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸੰਮੀਸਾਂਦਲ ਬਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਨਾਚ, ਉੱਚੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਅਤੇ ਵਿਛੜੇ ਮਹਿਬੂਬ ਲਈ ਗੀਤ ਨਾਲ।
ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਗਿੱਧਾ: ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਾਟੋ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਬੁਗਚੂ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਖੜਕਦੇ ਹਨ।
▶ ਵੇਖੋਧਮਾਲਸੂਫ਼ੀ ਦਰਗਾਹਾਂ ਦਾ ਘੁੰਮਦਾ ਵਜਦ ਵਾਲਾ ਨਾਚ, ਜੁਮੇਰਾਤ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਢੋਲ ਉੱਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ, ਜਦੋਂ ਲਾੜੀ ਜਾਂ ਲਾੜੇ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਵਿਆਂ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।