ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ

ਲਛਮਣ ਦੇਵ 1670 ਵਿੱਚ ਪੁਣਛ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੌਰੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੂਤ ਘਰ ਜੰਮੇ। ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗਰਭਵਤੀ ਹਿਰਨੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਅਜਿਹੇ ਹਿੱਲ ਗਏ ਕਿ ਬੈਰਾਗੀ ਬਣ ਗਏ, ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਨਾਂ ਰੱਖ ਕੇ। ਉਹ ਗੋਦਾਵਰੀ ਕੰਢੇ ਨੰਦੇੜ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ।

1708 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਜ਼ਮਾਈਆਂ ਅਤੇ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਚਰਨੀਂ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬੰਦਾ ਹਾਂ'। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਸਜਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਭੱਥੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਤੀਰ, ਪੰਜ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਮੰਡਲੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੋਰਿਆ।

ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਜੁੜੇ। ਉਸ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 1709 ਵਿੱਚ ਸਮਾਣਾ ਲਿਆ, ਫਿਰ ਸਢੌਰਾ, ਅਤੇ 12 ਮਈ 1710 ਨੂੰ ਚੱਪੜਚਿੜੀ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਫ਼ਤਿਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਸ਼ਿਵਾਲਕ ਦੀਆਂ ਤਲਹਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੱਕੇ ਚਲਾਏ ਅਤੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰੀ ਪ੍ਰਥਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਹਲ ਵਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਨਵਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਆਪ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਆਇਆ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ 1715 ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਿਆ, ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਭੁੱਖਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਈ 740 ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਫੜਿਆ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਾਗ਼ਜ਼ ਦੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਪਾ ਕੇ, ਊਠਾਂ ਉੱਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸੌ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਕਿਸੇ ਨੇ ਧਰਮ ਨਾ ਬਦਲਿਆ।

9 ਜੂਨ 1716 ਨੂੰ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪ ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਕੋਲ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਤੁੰਨਿਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਅੰਗ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਤੱਤੇ ਜੰਬੂਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਸ ਨੋਚਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਦੇ ਨਾ ਡੋਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਕਦੇ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਕਾਬੂ ਨਾ ਪਾਇਆ।

1711 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕੀਰਤਪੁਰ ਨੇੜੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜੇ ਭੀਮ ਚੰਦ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਅਤੇ 1713 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਿਆਸੀ ਨੇੜੇ ਉਸ ਦਾ ਡੇਰਾ, ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ, ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਔਲਾਦ ਸਾਂਭੀ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਜਗਰਾਓਂ ਨੇੜੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਹਿਦੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਮੂਰਤ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।