ਭਾਈ ਜੈਤਾ (ਬਾਬਾ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ)
ਰੰਘਰੇਟਾ ਸਿੱਖ ਜੋ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਸੀਸ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਨੰਦਪੁਰ ਲਿਆਏ। ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ 'ਰੰਘਰੇਟੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਬੇਟੇ'।
ਜੈਤਾ 1649 ਵਿੱਚ ਪਟਨੇ ਵਿੱਚ ਰੰਘਰੇਟੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਜੋ ਸਿੱਖ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਲੇ।
ਜਦੋਂ 11 ਨਵੰਬਰ 1675 ਨੂੰ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਸੀਸ ਕਲਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵਜੋਂ ਧੜ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪਿੱਛੋਂ ਆਈ ਹਨੇਰੀ ਵਿੱਚ ਜੈਤਾ ਜੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਸੀਸ ਲੈ ਕੇ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਕੀਰਤਪੁਰ ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ। ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ 'ਰੰਘਰੇਟੇ ਗੁਰੂ ਕੇ ਬੇਟੇ'।
1699 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਬਣੇ, ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਜਰਨੈਲ ਅਤੇ ਕਵੀ ਬਣੇ। ਦਸੰਬਰ 1704 ਵਿੱਚ ਚਮਕੌਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਜੂਝ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਹਰ ਸਾਲ ਸਿੱਖ ਮਾਣ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੰਘਰੇਟੇ ਅਤੇ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ।
ਲੜਾਈਆਂ
ਜੁੜੇ ਹੋਏ
ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ, 'ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ'। ਆਨੰਦਪੁਰ ਵਸਾਇਆ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਰੱਖਣ ਦੇ ਹੱਕ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ 1675 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸੀਸ ਦਿੱਤਾ।
ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਕਵੀ। 1699 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਿਆ, ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਜੰਗ ਲੜੀ, ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਵਾਰੇ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਗੁਰੂ ਥਾਪਿਆ।