ਮਾਈ ਭਾਗੋ
ਚਾਲੀ ਬੇਦਾਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਮੋੜਿਆ, ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਚ ਕੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇੜੇ ਮਾਝੇ ਦੇ ਝਬਾਲ ਦੀ ਬੀਬੀ ਸੀ, ਢਿੱਲੋਂ ਜੱਟ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ। 1704 ਵਿੱਚ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਦੇ ਲੰਮੇ ਘੇਰੇ ਦੌਰਾਨ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਹਾਰੇ ਮਾਝੇ ਦੇ ਚਾਲੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬੇਦਾਵੇ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹੁੰਚੇ, ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹਨਤਾਂ ਪਾਈਆਂ, ਕਿਹਾ ਕਿ ਘਰ ਬੈਠੋ ਅਤੇ ਚੂੜੀਆਂ ਪਾ ਲਓ, ਲੜਨ ਬੀਬੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਚਾਲੀ ਪਰਤ ਆਏ। 1705 ਵਿੱਚ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੀ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣ ਤੱਕ ਲੜੇ। ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਈ। ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਦਾਵਾ ਪਾੜਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪਾੜ ਦਿੱਤਾ।
ਮਾਈ ਭਾਗੋ ਮਰਦਾਵੇਂ ਬਾਣੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਨੰਦੇੜ ਗਈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਿਦਰ ਨੇੜੇ ਜਿੰਵਾੜਾ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੀ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਜੁਝਾਰੂ ਬੀਬੀ ਹੈ।
ਲੜਾਈਆਂ
ਜੁੜੇ ਹੋਏ
ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਕਵੀ। 1699 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਿਆ, ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਜੰਗ ਲੜੀ, ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਵਾਰੇ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਗੁਰੂ ਥਾਪਿਆ।
ਮਾਝੇ ਦੇ ਚਾਲੀ ਸਿੱਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬੇਦਾਵਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਏ ਅਤੇ ਖਿਦਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬੇਦਾਵਾ ਪਾੜ ਦਿੱਤਾ।