ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ

ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਤਲਵੰਡੀ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਿਰਾਸੀ, ਜੱਦੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਸੀ, 1459 ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਵੱਡਾ। ਉਹ ਰਬਾਬ ਵਜਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਮਰ ਭਰ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣਿਆ, ਵੀਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਰਿਹਾ।

ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਮਨੁੱਖੀ ਪਾਤਰ ਹੈ: ਭੁੱਖਾ, ਥੱਕਿਆ, ਕਦੇ ਡਰਿਆ, ਅਕਸਰ ਛੇੜਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਆਉਂਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ 'ਮਰਦਾਨਿਆ, ਰਬਾਬ ਛੇੜ, ਬਾਣੀ ਆਈ ਹੈ', ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਉੱਤੇ ਗਾਏ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਲੋਕ ਉਸ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਲਗਭਗ 1534 ਵਿੱਚ, ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੁੱਰਮ ਵਿੱਚ, ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਔਲਾਦ, ਰਬਾਬੀ, ਵੰਡ ਤੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।