ਮਾਛੀਵਾੜਾ
ਉਹ ਜੰਗਲ ਜਿੱਥੇ ਚਮਕੌਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਕੱਲੇ ਗੁਰੂ ਭੁੰਜੇ ਸੁੱਤੇ। ਦੋ ਪਠਾਣ ਭਰਾ, ਨਬੀ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਗ਼ਨੀ ਖ਼ਾਨ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫ਼ਕੀਰ, 'ਉੱਚ ਦਾ ਪੀਰ', ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਕੱਢ ਲਿਆਏ।
ਮਾਛੀਵਾੜਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, 1704 ਵਿੱਚ ਸਤਲੁਜ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਸੀ। ਚਮਕੌਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇਕੱਲੇ, ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ, ਪਾਟੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਢੀਮ ਦਾ ਸਿਰਹਾਣਾ ਲਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੇ।
ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ, 'ਮਿਤ੍ਰ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਹਾਲੁ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦਾ ਕਹਣਾ', ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ: 'ਸੂਲ ਸੁਰਾਹੀ ਖੰਜਰੁ ਪਿਆਲਾ', ਸੂਲਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚਰਨ ਕੰਵਲ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦਇਆ ਸਿੰਘ, ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ਦੋ ਪਠਾਣ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰੀ, ਨਬੀ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਗਨੀ ਖ਼ਾਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਦਾ ਪੀਰ, ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫ਼ਕੀਰ, ਬਣਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਏ।
ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਹੁਣ ਇੱਕ ਰੌਣਕ ਵਾਲਾ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਨਬੀ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਗਨੀ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਘਰ ਯਾਦਗਾਰ ਵਜੋਂ ਸਾਂਭਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਲੋਕ
ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਕਵੀ। 1699 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਜਿਆ, ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਲੰਮੀ ਜੰਗ ਲੜੀ, ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਵਾਰੇ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਗੁਰੂ ਥਾਪਿਆ।
ਨਬੀ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਗ਼ਨੀ ਖ਼ਾਨ17ਵੀਂ – 18ਵੀਂ ਸਦੀਪਠਾਣ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਤੋਂ ਕੱਢ ਲਿਆਏ, ਮੁਗ਼ਲ ਗਸ਼ਤੀ ਦਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਉੱਚ ਦਾ ਪੀਰ' ਦੱਸ ਕੇ।