ਰਾਮਨਗਰ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਚਨਾਬ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਧਾਵਾ ਸਿੱਖ ਤੋਪਾਂ ਨਾਲ ਜਾ ਟਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਨਵੰਬਰ 1848 ਵਿੱਚ, ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲੇ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਪਰਲੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤੋਪਾਂ ਬੀੜ ਕੇ ਰਾਮਨਗਰ ਵਿਖੇ ਚਨਾਬ ਸਾਂਭਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
22 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਗਫ਼ ਨੇ ਉਰਲੇ ਕੰਢੇ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਲਈ ਦਰਿਆ ਵੱਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਧਾਵਾ ਕਰਵਾਇਆ। ਰਸਾਲਾ ਪੋਲੀ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ; 14ਵੇਂ ਲਾਈਟ ਡਰੈਗੂਨ ਵੱਢੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਕਿਊਰਟਨ ਅਤੇ ਕਰਨਲ ਵਿਲੀਅਮ ਹੈਵਲੌਕ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਾਫ਼ ਕਾਮਯਾਬੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਫ਼ੌਜਾਂ ਮੰਗਵਾਉਣੀਆਂ ਪਈਆਂ।
The two Anglo-Sikh Wars
1845 – 1849- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
After Sobraon the Treaty of Lahore (March 1846) took the Jalandhar Doab and the hills, and Kashmir went to Gulab Singh. After Gujrat the Kingdom of Lahore was annexed, on 29 March 1849.
ਉਸੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫ਼ਤਿਹ: ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗਾਂ
ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ, ਤਰਕਾਲਾਂ ਵੇਲੇ ਧੂੜ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੜੀ ਗਈ। ਸਿੱਖ ਕਮਾਂਡਰਾਂ, ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਤੇਜ ਸਿੰਘ, ਉੱਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਦੋਸ਼ ਲੱਗੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਗ਼ੱਦਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਇੰਨੀ ਨੇੜੇ ਕਿ ਹਾਰਡਿੰਗ ਆਪਣੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਸਾੜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਜਦੋਂ ਥੱਕੇ-ਟੁੱਟੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਉਸ ਦੇ ਰਹਿਮ ਉੱਤੇ ਸਨ, ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ।
ਲੁਧਿਆਣੇ ਨੇੜੇ ਸਤਲੁਜ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਿੱਤ।
ਸਿੱਖ ਸਤਲੁਜ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਲੜੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੇੜੀਆਂ ਦਾ ਪੁਲ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਇਆ।
ਮੁਲਤਾਨ ਦੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗੋਲੇ ਨੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਬਾਰੂਦਖ਼ਾਨਾ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਮੂਲਰਾਜ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 1849 ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ੂਨੀ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਨੁਕਸਾਨ ਕਾਰਨ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਗਫ਼ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਉੱਠੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ ਨੇ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ। 29 ਮਾਰਚ 1849 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਲ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੱਦੀਓਂ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।