ਸਿੱਕੇ ਅਤੇ ਮੋਹਰਾਂ

ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀਆਂ ਟਕਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਹਾਕਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੱਕੇ ਘੜੇ।

ਪਰੰਪਰਾਵਾਂਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ 4ਬੋਧੀ 1ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ 4ਸਿੱਖ 4ਈਸਾਈ 1ਸਾਂਝਾ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ 6

ਵੇਦ, ਸਿਕੰਦਰ ਅਤੇ ਗੰਧਾਰ

1900 ਈ. ਪੂ. – 1000

Coins of the Kunindasc. 2nd century BCE – 3rd century CE

Silver coins of a people of the upper Beas and Sutlej, showing a deer and a goddess, and inscribed in two scripts at once, Brahmi and Kharosthi.

Coins of the Yaudheyasc. 2nd century BCE – 4th century CE

The Yaudheyas, a warrior republic of the eastern Punjab and Haryana, struck coins in the name of their assembly with the war god Karttikeya. Clay moulds for them were found at Rohtak and at Sunet near Ludhiana.

ਕਨਿਸ਼ਕ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇਲਗਭਗ 127 – 150 ਈ.

ਕੁਸ਼ਾਣ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਯੂਨਾਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ BODDO ਨਾਂ ਨਾਲ।

ਰਾਜਾ ਮਿਨਾਂਡਰ ਦੇ ਸਿੱਕੇਲਗਭਗ 160 – 130 ਈ. ਪੂ.

ਸਾਗਲ, ਅੱਜ ਦੇ ਸਿਆਲਕੋਟ, ਤੋਂ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦ-ਯੂਨਾਨੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਚਾਂਦੀ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਥੀਨਾ।

ਗੰਧਾਰ ਦੇ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਸਿੱਕੇਲਗਭਗ 400 – 300 ਈ. ਪੂ.

ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਠੱਪੀਆਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਮੁੜੀਆਂ ਸਲਾਖ਼ਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਕੇ, ਜੋ ਟੈਕਸਲਾ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲੇ।

ਹੂਣ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਕੇਲਗਭਗ 480 – 550 ਈ.

ਤੋਰਮਾਣ ਅਤੇ ਮਿਹਿਰਕੁਲ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਅਲਚੋਨ ਹੂਣ ਰਾਜੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦੇ ਬਲਦ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਵਾਲੇ ਸਿੱਕੇਲਗਭਗ 850 – 1026

ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਿੱਕੇ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬੈਠਾ ਬਲਦ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨੇਜ਼ੇ ਵਾਲਾ ਘੋੜਸਵਾਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਦਾ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦਾ ਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਮੰਤ ਦੇਵ।

ਸੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ

1000 – 1469

ਮਹਿਮੂਦ ਗ਼ਜ਼ਨਵੀ ਦੇ ਲਾਹੌਰੀ ਦਿਰਹਮ1027 – 1028

ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਘੜੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਮਹਿਮੂਦਪੁਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਕਲਮਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਉਲਥਾ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਦਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਟਕਾ1220ਵਿਆਂ ਤੋਂ

ਇਲਤੁਤਮਿਸ਼ ਦਾ ਚਲਾਇਆ ਭਾਰਾ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ, ਰੁਪਏ ਦਾ ਪੁਰਖਾ।

ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ

1469 – 1708

ਲਾਹੌਰ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਸਿੱਕੇ1520ਵਿਆਂ – 1849

ਲਾਹੌਰ ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਟਕਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਨੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਰਬਾਰ 1585 ਤੋਂ 1598 ਤੱਕ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਇੱਥੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਚਲਾਏ, ਅਤੇ ਟਕਸਾਲ ਦਾ ਨਾਂ, ਦਾਰ-ਉਲ-ਸਲਤਨਤ ਲਾਹੌਰ, 'ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਗੱਦੀ', ਢਾਈ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਸਿੱਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ।

ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਰੁਪਈਆ1540 – 1545

ਸ਼ੇਰ ਸ਼ਾਹ ਸੂਰੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ, ਜਿਸਨੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਿਆ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ 'ਰੁਪਈਆ' ਸ਼ਬਦ ਦਿੱਤਾ।

ਮਿਸਲਾਂ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ

1708 – 1799

ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਸਿੱਕਾ1710

ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਹਾਕਮ ਦਾ ਘੜਿਆ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਕਾ। ਸਰਹਿੰਦ ਫ਼ਤਿਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਚਲਾਏ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੋਹਰ ਬਣਵਾਈ।

ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਰੁਪਈਆ1765 – 1849

ਜਦੋਂ 1765 ਵਿੱਚ ਮਿਸਲਾਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਦੋਹੇ 'ਦੇਗ ਤੇਗ਼ ਫ਼ਤਿਹ' ਵਾਲੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਰੁਪਏ ਘੜੇ, ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਜ ਅੱਸੀ ਸਾਲ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਲਾਹੌਰ ਰਾਜ

1799 – 1849

ਹਰੀ ਸਿੰਘੀ ਰੁਪਈਆ1820 ਤੋਂ

ਵਾਦੀ ਦੇ ਨਾਜ਼ਮ ਵਜੋਂ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਏ ਵੱਲੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਚਲਾਇਆ ਰੁਪਈਆ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ।

ਦੋ ਪੰਜਾਬ

1947 – ਅੱਜ

ਹੜੱਪਾ ਦੇ ਵੱਟੇਲਗਭਗ 2600 – 1900 ਈ. ਪੂ.

ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਘਣ, ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਮਿਆਰ ਨਾਲ ਬਣੇ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵਰਗੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਪ।

ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਮਰਦਾਨੇ ਵਾਲਾ ਟੋਕਨਉਨ੍ਹੀਵੀਂ ਸਦੀ

ਸਿੱਖ ਦੌਰ ਦੇ ਦੁਰਲੱਭ ਸਿੱਕਿਆਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰ-ਟੋਕਨਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਰਬਾਬ ਫੜੀ ਬੈਠਾ ਹੈ: ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਵੀਰ ਵਾਲੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸਿੱਕੇ।

ਸਿਥੀਅਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਕੇਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈ. ਪੂ.

ਅਜ਼ੇਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਥੀਅਨ (ਸ਼ਕ) ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੈਕਸਲਾ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।

ਗੋਂਡੋਫ਼ਰਸ ਦੇ ਸਿੱਕੇਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈ.

ਟੈਕਸਲਾ ਦੇ ਪਾਰਥੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ, ਜੋ ਈਸਾਈ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸੂਲ ਥੋਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।

Coins of the Audumbarasਲਗਭਗ ਪਹਿਲੀ ਸਦੀ ਈ. ਪੂ.

The Audumbaras of the hills around Pathankot struck coins showing a temple and the sage Vishvamitra. With the Kunindas and Yaudheyas they were among the small states and republics of the Punjab before the Kushans.