
- ਕਿੱਥੇ
- ਸਾਰੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ: ਮਾਝੇ, ਮਾਲਵੇ ਅਤੇ ਦੋਆਬੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ
- ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ
- ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਕ; ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰਾ, ਜੱਟ ਸੈਂਕੜੇ ਗੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ: ਸੰਧੂ, ਸਿੱਧੂ, ਗਿੱਲ, ਢਿੱਲੋਂ, ਵਿਰਕ, ਚੀਮਾ, ਬਾਜਵਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਤਿੰਨੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਿਆਲ, ਖਰਲ, ਚੱਧੜ ਅਤੇ ਰਾਂਝੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੱਟ ਕਬੀਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਜੱਟ ਸਨ: ਹੀਰ ਝੰਗ ਦੀ ਸਿਆਲ ਸੀ, ਰਾਂਝਾ ਤਖ਼ਤ ਹਜ਼ਾਰੇ ਤੋਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਖਰਲ ਸੀ।
ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੱਟ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਬਹੁਤੇ ਮਿਸਲਦਾਰ, ਫੂਲਕੀਆਂ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਆਪ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਟ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ। 1857 ਵਿੱਚ ਰਾਏ ਅਹਿਮਦ ਖ਼ਾਨ ਖਰਲ ਨੇ ਰਾਵੀ ਦੀ ਬਾਰ ਦੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਜੱਟ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ; 1930ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੋਹਤਕ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਜੱਟ ਸਰ ਛੋਟੂ ਰਾਮ ਨੇ ਕਰਜ਼ਾਈ ਕਿਸਾਨ ਲਈ ਯੂਨੀਅਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ।




