ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨੱਕਾਸ਼ੀ
ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਰੰਗੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਸਿਰਜਿਆ।
ਜਦੋਂ 1830ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਉੱਪਰਲੀਆਂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਤਾਂਬਾ ਅਤੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਲਗਵਾਇਆ, ਤਾਂ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਿੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਨੇ ਕੰਧ-ਚਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਗਚ, ਭਾਵ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਲੱਸਤਰ ਦੇ ਕੰਮ, ਨਾਲ ਸਜਾਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਮੂਨੇ ਬਹੁਤੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਹਨ: ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਗੁਲਦਾਨ, ਵੇਲਾਂ, ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਪੰਛੀ, ਮੱਛੀਆਂ, ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਮੋਰ, ਜੋ ਦਿਹਿਨ ਕਹਾਉਂਦੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਮਮਿਤ ਤਖ਼ਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਜਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੱਕਾਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਮੁਗ਼ਲ, ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਰਵਾਇਤਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ, ਪਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ੈਲੀ ਬਣਾਈ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੇ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਜੜੇ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਕੰਮ ਬਚਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ 1984 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਮੁਰੰਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਗਿਆ।
ਗੈਲਰੀ
8 ਰਚਨਾਵਾਂ
ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਕਾਮਨਜ਼ ਤੋਂ; ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਿਹਰੇ ਸਮੇਤ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੁਣੋ।
ਹੋਰ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਲਾ
ਜਦੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਂਗੜਾ ਲਿਆ, ਗੁਲੇਰ ਅਤੇ ਕਾਂਗੜੇ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਿੱਖ ਦਰਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗੇ।
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਕਲਾਕਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਰਬਾਰ ਚਿਤਰਿਆ, ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਔਗਸਟ ਸ਼ੋਫ਼ਟ ਤੱਕ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜੀਵਨ-ਕਥਾਵਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸਿੱਖ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ।
▶ ਵੇਖੋ
ਸਿੱਖ-ਹੰਗੇਰੀਅਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜੋ ਅਜੋਕੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾ ਦੀ ਬਾਨੀ ਬਣੀ ਅਤੇ 28 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਵਸੀ।
▶ ਵੇਖੋ
ਅੰਦਰੇਟੇ ਦਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਣਾਏ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਲਗਭਗ ਹਰ ਸਿੱਖ ਘਰ ਵਿੱਚ ਟੰਗੇ ਹਨ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1849 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰਾਂ ਲਈ ਕਿੱਤੇ, ਜ਼ਾਤਾਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਚਿਤਰੇ।
▶ ਵੇਖੋ
ਜਿਹਲਮ ਦਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਬੁੱਤਘਾੜਾ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਬੋਲ਼ਾ, ਜਿਸਦੇ ਵੰਡ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਉਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤਕੜੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।
▶ ਵੇਖੋ
ਲਾਇਲਪੁਰ ਦਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜਿਸਨੇ ਕਲਾ ਲਈ ਬੈਂਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡੀ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭੀੜਾਂ, ਬੈਂਡ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਚਿਤਰਿਆ।
▶ ਵੇਖੋ
ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਲੇਖਿਕਾ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, 1984 ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ।
ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਦਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜਿਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਪਰਦੇ ਰੰਗਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਬਣਿਆ।
ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜਿਸਨੇ 1940 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਫ਼ਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿਭਾਗ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ।
ਪਟਿਆਲਾ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਲਘੂ-ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜੋ ਪੁਰਾਣੀ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਰੁਮਾਨੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।
▶ ਵੇਖੋ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਟਰੱਕ: ਹਰ ਇੰਚ ਫੁੱਲਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ, ਸ਼ਾਇਰੀ, ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ।
▶ ਵੇਖੋ
ਨੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਟਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਭਾਂਡੇ ਜੋ ਮੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਦੀਆਂ ਦਰਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਢਕਦੇ ਹਨ।