ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ
ਅੰਦਰੇਟੇ ਦਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਣਾਏ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਲਗਭਗ ਹਰ ਸਿੱਖ ਘਰ ਵਿੱਚ ਟੰਗੇ ਹਨ।
ਸੋਭਾ ਸਿੰਘ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਨਕਸ਼ਾਨਵੀਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ, ਅਤੇ ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਂਗੜਾ ਘਾਟੀ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਅੰਦਰੇਟੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ।
1930ਵਿਆਂ ਤੋਂ 1970ਵਿਆਂ ਤੱਕ ਬਣਾਏ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਮਲ, ਨੂਰਾਨੀ, ਹੱਥ ਉਠਾਈ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਘਰਾਂ, ਦੁਕਾਨਾਂ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟੰਗਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਥਾਵਾਂ ਵੀ ਚਿਤਰੀਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਅਤੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ।
1983 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਮਿਲਿਆ। ਅੰਦਰੇਟੇ ਵਿਚਲਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਅਤੇ ਸਟੂਡੀਓ ਹੁਣ ਅਜਾਇਬਘਰ ਹੈ।
ਹੋਰ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਲਾ
ਜਦੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਂਗੜਾ ਲਿਆ, ਗੁਲੇਰ ਅਤੇ ਕਾਂਗੜੇ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਿੱਖ ਦਰਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗੇ।
ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਕਲਾਕਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਰਬਾਰ ਚਿਤਰਿਆ, ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਔਗਸਟ ਸ਼ੋਫ਼ਟ ਤੱਕ।
▶ ਵੇਖੋ
ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਰੰਗੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਸਿਰਜਿਆ।
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀਆਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜੀਵਨ-ਕਥਾਵਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸਿੱਖ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ।
▶ ਵੇਖੋ
ਸਿੱਖ-ਹੰਗੇਰੀਅਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜੋ ਅਜੋਕੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾ ਦੀ ਬਾਨੀ ਬਣੀ ਅਤੇ 28 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਵਸੀ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1849 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰਾਂ ਲਈ ਕਿੱਤੇ, ਜ਼ਾਤਾਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਚਿਤਰੇ।
▶ ਵੇਖੋ
ਜਿਹਲਮ ਦਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਬੁੱਤਘਾੜਾ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਟ, ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਬੋਲ਼ਾ, ਜਿਸਦੇ ਵੰਡ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਉਸਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤਕੜੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।
▶ ਵੇਖੋ
ਲਾਇਲਪੁਰ ਦਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜਿਸਨੇ ਕਲਾ ਲਈ ਬੈਂਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡੀ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਭੀੜਾਂ, ਬੈਂਡ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਚਿਤਰਿਆ।
▶ ਵੇਖੋ
ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਲੇਖਿਕਾ ਅਜੀਤ ਕੌਰ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, 1984 ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੈ।
ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਦਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜਿਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਪਰਦੇ ਰੰਗਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਬਣਿਆ।
ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜਿਸਨੇ 1940 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਫ਼ਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿਭਾਗ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ।
ਪਟਿਆਲਾ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਲਘੂ-ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜੋ ਪੁਰਾਣੀ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, ਰੁਮਾਨੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।
▶ ਵੇਖੋ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਟਰੱਕ: ਹਰ ਇੰਚ ਫੁੱਲਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ, ਸ਼ਾਇਰੀ, ਨਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ।
▶ ਵੇਖੋ
ਨੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਟਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਭਾਂਡੇ ਜੋ ਮੁਲਤਾਨ ਅਤੇ ਉੱਚ ਦੀਆਂ ਦਰਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਢਕਦੇ ਹਨ।