ਰੋਜ਼ਮੱਰਾ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਸ਼ਗਨ
ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਛਿੱਕ ਆਵੇ ਤਾਂ ਮੁੜ ਬਹਿ ਜਾਓ; ਤਲੀ ਉੱਤੇ ਖੁਰਕ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੈਸਾ; ਹਿਚਕੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਹੁਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰ ਸ਼ਗਨ, ਚੰਗੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਅਤੇ ਅਪਸ਼ਗਨ, ਮਾੜੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਛਿੱਕ ਆਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੁਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਬਿੱਲੀ ਰਾਹ ਕੱਟੇ ਤਾਂ ਮਾੜਾ; ਸੱਜੀ ਤਲੀ ਉੱਤੇ ਖੁਰਕ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੈਸਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖੱਬੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਹਿਚਕੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਦੂਰ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉੱਲੂ ਦੀ ਹੂਕ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਚੰਗੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਿੱਠੇ, ਗੁੜ ਜਾਂ ਲੱਡੂ, ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਆਹਾਂ, ਜਨਮਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕੰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿੱਕਾ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਪੈਸੇ ਸ਼ਗਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹੋਰ ਸ਼ਗਨ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਵਹਿਮ
ਬਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬੋਲਦਾ ਕਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਕਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
‘ਸਾਡਾ ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ ਵੇ, ਬਾਬਲ’: ਲਾੜੀ ਦਾ ਵਿਦਾਇਗੀ ਗੀਤ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਜੋਂ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਲ੍ਹਣੇ ਤੋਂ ਉੱਡ ਜਾਣਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿੰਞਣ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੱਤਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਚਰਖੇ ਨੂੰ ਜਵਾਨੀ, ਗੱਪਾਂ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਬੀਤਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬਿੰਬ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕੋਇਲ ਦੀ ਕੂਕ, ‘ਪੀ ਕਹਾਂ’ ਪੁਕਾਰਦਾ ਪਪੀਹਾ ਅਤੇ ਨੱਚਦਾ ਮੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਮੀਂਹ ਆ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਦੂਰ ਹੈ।
ਬਹੁਤੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰੋ ਤਾਂ ਨਜ਼ਰ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ: ਇਸੇ ਲਈ ਬਾਲ ਦੀ ਗੱਲ੍ਹ ਉੱਤੇ ਕਾਲਾ ਟਿੱਕਾ, ਕਾਲਾ ਧਾਗਾ, ਅਤੇ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਉੱਤੇ ਨਿੰਬੂ-ਮਿਰਚਾਂ।