ਕੋਇਲ, ਪਪੀਹਾ ਅਤੇ ਮੋਰ: ਤਾਂਘ ਦੇ ਪੰਛੀ
ਕੋਇਲ ਦੀ ਕੂਕ, ‘ਪੀ ਕਹਾਂ’ ਪੁਕਾਰਦਾ ਪਪੀਹਾ ਅਤੇ ਨੱਚਦਾ ਮੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਮੀਂਹ ਆ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਦੂਰ ਹੈ।
ਸਾਉਣ ਵਿੱਚ, ਪੀਂਘਾਂ ਅਤੇ ਤੀਆਂ ਦੇ ਬਰਸਾਤੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਗੀਤ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੋਇਲ ਦੀ ਕੂਕ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਦਿਲ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ; ਪਪੀਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ‘ਪੀ ਕਹਾਂ’, ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?, ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਕਣੀਆਂ ਪੀਂਦਾ ਹੈ; ਬੱਦਲ ਘਿਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮੋਰ ਨੱਚਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਇੱਕ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਗ਼ੈਰਹਾਜ਼ਰ ਹੈ, ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਪਤੀ, ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਦਾ ਮਾਹੀ, ਜਾਂ ਉਹ ਵੀਰ ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਿਆਹੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਰੁੱਤ ਲਈ ਪੇਕੇ ਲੈਣ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।
ਹੋਰ ਸ਼ਗਨ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਵਹਿਮ
ਬਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬੋਲਦਾ ਕਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ: ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਕਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
‘ਸਾਡਾ ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ ਵੇ, ਬਾਬਲ’: ਲਾੜੀ ਦਾ ਵਿਦਾਇਗੀ ਗੀਤ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਜੋਂ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਲ੍ਹਣੇ ਤੋਂ ਉੱਡ ਜਾਣਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿੰਞਣ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੱਤਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਚਰਖੇ ਨੂੰ ਜਵਾਨੀ, ਗੱਪਾਂ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਬੀਤਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬਿੰਬ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਬਹੁਤੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰੋ ਤਾਂ ਨਜ਼ਰ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ: ਇਸੇ ਲਈ ਬਾਲ ਦੀ ਗੱਲ੍ਹ ਉੱਤੇ ਕਾਲਾ ਟਿੱਕਾ, ਕਾਲਾ ਧਾਗਾ, ਅਤੇ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਉੱਤੇ ਨਿੰਬੂ-ਮਿਰਚਾਂ।
ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਛਿੱਕ ਆਵੇ ਤਾਂ ਮੁੜ ਬਹਿ ਜਾਓ; ਤਲੀ ਉੱਤੇ ਖੁਰਕ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੈਸਾ; ਹਿਚਕੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।